Không thể làm chính sách theo kiểu ‘nhỡ mà’

Kinh tế quý 1 đã thể hiện những tín hiệu tích cực sau khi cách chống dịch thay đổi cùng với độ phủ vắc xin. TS Trần Đình Thiên trao đổi với TVN về những thuận lợi và khó khăn tới đây.

Bơm tiền để cứu doanh nghiệp

Nhìn vào số liệu quý 1, một số người cho rằng bức tranh kinh tế có vẻ khá tươi với lạm phát thấp, tăng trưởng cao, thu ngân sách vượt kế hoạch… Ý kiến của ông?

Đôi khi chúng ta không nên tự mãn bởi những số liệu kinh tế học đẹp đẽ mà lờ đi nền kinh tế thực. Thành tựu kinh tế của quý 1 có gì để tự hào? Chúng ta vui khi tăng thu ngân sách, thể hiện không lo lắng cho tình trạng của doanh nghiệp.

Trong khi đó, các doanh nghiệp đang trong tấn bi kịch. Giá đầu vào tăng cao không kiểm soát được do giá thế giới tăng cao. Đầu ra thì khó vì thu nhập dân cư có đâu, sức mua rất yếu. Có doanh nghiệp chăn nuôi kể, giá thức ăn chăn nuôi, giá ngô, đậu tương tăng rất cao nhưng giá thịt không tăng nổi, cứ bán ra là lỗ. Họ chắc chắn là lỗ rồi nhưng vẫn phải làm. Mà đó là tình trạng chung của không ít doanh nghiệp.

{keywords}
Ông Trần Đình Thiên: Để nền kinh tế hồng hào trở lại thì nguồn lực phải được lưu thông, tiền phải được quay vòng

Giá đầu ra không lên được, thậm chí có doanh nghiệp phải đổ hàng đi, lượng tồn kho lớn. Thanh khoản là đại vấn đề. Tôi băn khoăn là chúng ta có dám bơm tiền cứu doanh nghiệp Việt hay cứ để họ tự loay hoay trong bế tắc. 

Ông nói bơm tiền là thế nào trong bối cảnh chính sách tiền tệ và cả tài khóa đang khá là tiến thoái lưỡng nan trước tác động của kinh tế thế giới và rủi ro lạm phát?

Nền kinh tế Việt Nam đang trong bối cảnh rất bất thường và khó lường mà cứ khăng khăng duy trì mục tiêu lạm phát dưới 4% là không ổn. Tôi nghĩ chúng ta nên sẵn sàng chấp nhận lạm phát cao hơn, khoảng 7-8%, thì mới dám nới rộng chính sách tiền tệ. Doanh nghiệp và nền kinh tế đang rất yếu thì phải bơm tiền ra như là bơm máu để cứu sống người bệnh vượt qua giai đoạn hiểm nghèo cái đã.

Để nền kinh tế hồng hào trở lại thì nguồn lực phải được lưu thông, tiền phải được quay vòng. Bơm tiền ra mới làm cho nền kinh tế suy kiệt này sống dậy. Nền kinh tế thực phải sống được cái đã, chứ có tiền mà đút túi vì lo lạm phát thì doanh nghiệp và nền kinh tế sao hồi phục được. Hệ số quay vòng vốn giờ chỉ còn nửa so với trước. Thế là đáng báo động rồi.

Gói tài khóa cũng có mấy trăm ngàn tỷ để kích thích kinh tế đấy chứ, thưa ông? 

Gói tài khóa 350 ngàn tỷ thì 60 ngàn tỷ cho y tế, 50 ngàn tỷ cho khởi nghiệp, rồi hỗ trợ máy tính cho học sinh, gia hạn thuế… Tức là gói tài khóa mà doanh ngiệp được hưởng thật có còn mấy đâu! 

Trong khi đó, gói hơn 100 ngàn tỷ cho xây dựng cao tốc lại rất khó giải ngân. Bơm tiền ra làm cao tốc là đúng rồi. Thủ tướng đã cố gắng hết sức để tháo gỡ khó khăn sao cho gói này được triển khai nhanh nhưng đâu có dễ. Thiếu đất để làm nền đường là ví dụ. Bao nhiêu mỏ đã được khai thác tận thu, giờ lấy đâu ra đất để cung cấp cho đường cao tốc? Trong khi đó, giá nguyên vật liệu cũng tăng cao nên rất khó làm. Đầu tư công chậm được giải ngân cũng vì lý do đó.

Khích lệ lòng tự trọng dân tộc

Nhưng rõ ràng tăng trưởng đã khởi sắc sau khi cách chống dịch đã chuyển đổi sang “thích ứng, an toàn” từ Zero Covid?

Tôi nói điều này có vẻ đụng chạm nhưng khen chống dịch bây giờ tốt vì trước đây chống dịch chưa tốt, cứ có ca dương tính là đóng hết cả, làm cho nền kinh tế bật/tắt liên tục, làm cho chúng ta lệch nhịp với đà phục hồi của kinh tế thế giới. Thế giới đã tăng trưởng đi lên trong khi chúng ta vẫn loay hoay chống dịch và kinh tế lao dốc.

Còn tăng trưởng trong quý 1 năm nay trên 5% là chuyện thường vì chúng ta đã mở và trên nền tảng tăng trưởng năm ngoái thấp. Mà GDP là số ảo nên đừng tự hào. Tôi lấy ví dụ, chúng ta có 7.000 xe rau quả bị ách tắc ở biên giới, nhiều trong số đó phải đem đổ. Số rau, quả đó vẫn tính vào GDP, nhưng nông dân được gì, nền kinh tế được gì?

{keywords}
Cần tiến tới mở cửa du lịch cho tất cả chứ không chỉ 13 nước

Hôm vừa rồi, tôi gặp một quan chức, ông ấy khoe, giờ Việt Nam áp dụng miễn thị thực, mở cửa du lịch cho 13 nước, visa du lịch 15 ngày. Như vậy là số quốc gia miễn thị thực còn giảm so với trước đại dịch. Tôi thật sự không thể hiểu được tư duy đó. Thái Lan mở cửa cho hơn 100 quốc gia, Việt Nam lẽ ra mở cho tất cả chứ sao lại mở he hé như vậy. Ông ấy khăng khăng, nhỡ mà bùng dịch thì sao?

Cái bi kịch của chúng ta là làm đường lối chính sách theo kiểu “nhỡ mà” nên luôn ngắn hạn, vá víu và không có tầm nhìn, không bao quát. Chính sách như vậy thì bật dậy làm sao được!

Vừa rồi, Chính phủ có đề án hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội 13, phấn đấu năm 2030 là nước công nghiệp hoá. Để đạt mục tiêu đó, Chính phủ phấn đấu mức tăng trưởng hàng năm là 7%. Ông nghĩ sao? 

Tăng trưởng  phải 15% chứ 7% thì nhằm nhò gì. Doanh nghiệp tư nhân sẽ là động lực, họ tự quyết, tự làm. Họ biết làm thế nào để bung ra và Nhà nước không phải lo gì cả. Nhà nước chỉ cần kiến tạo nền tảng thị trường và không duy trì thiên kiến kiểu cũ.

Đây là thời điểm giải phóng doanh nghiệp nhà nước. Thủ tướng đã tổng kết, các doanh nghiệp nhà nước không có dự án nào lớn trong suốt 10 năm qua, thế họ nắm trong tay bao nhiêu nguồn lực để làm gì? Bây giờ là lúc cần khích lệ lòng tự trọng dân tộc để đất nước lớn lên, phát triển mạnh lên về thực chất.

Lan Anh ghi

Mong cỗ xe DNNN lăn bánh nhanh như các thành phần kinh tế khác

Mong cỗ xe DNNN lăn bánh nhanh như các thành phần kinh tế khác

Thời gian qua, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) vẫn chưa thực hiện được vai trò dẫn dắt, tạo động lực đối với nền kinh tế cũng như thiếu tầm nhìn chiến lược để phát triển, nhất là tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và vươn ra quốc tế. 

tin nổi bật

Nhật Bản chuẩn bị phổ biến SGK kỹ thuật số hoàn toàn miễn phí

Tương tự sách giáo khoa (SGK) truyền thống, SGK điện tử ở Nhật Bản sẽ được mua bằng ngân sách nhà nước và cấp phát miễn phí cho học sinh.

Tên các nước: Không nên áp dụng quy tắc duy nhất khi dịch tên phổ biến

Qua tên gọi của một số nước lớn và thường dùng trong tiếng Việt cho thấy cần căn cứ thực tiễn của các tên đó mà quy định tiếp theo hoặc sử dụng hơn 1 (ví dụ 2) tên gọi chính thức…

Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc: Thay đổi sâu rộng trong lãnh đạo chủ chốt

Đại hội 20 được coi là hoạt động quan trọng nhất trong đời sống chính trị của Trung Quốc.

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Một kỷ nguyên hợp tác mới Việt Nam - Nhật Bản

“Hãy coi năm 2023 là năm đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới cho cả Nhật Bản và Việt Nam”, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama chia sẻ với Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Lời hiếm gặp của bộ trưởng và thách thức thoát ra để vượt lên

Áp lực, khó khăn những tháng cuối năm 2022 gia tăng; rủi ro, thách thức tới tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô rất lớn... Những ngôn từ hiếm gặp của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư cho thấy bộ máy phải cùng nỗ lực vươn lên đạt các mục tiêu phát triển.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Tạo cú hích giáo dục sau trung học, nâng cấp nguồn nhân lực thời đại số

Để đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần có những chuyển biến lớn để gia tăng nhanh chóng nguồn nhân lực có kỹ năng và trình độ cao cả về số lượng lẫn chất lượng.

Thang dây cho mỗi căn hộ: Điều bắt buộc với chủ đầu tư chung cư

Từ những năm 1990, nếu ai đi nước ngoài có dịp ở các khách sạn cao tầng như ở Hàn Quốc hay Nhật Bản đều thấy bộ thang dây cứu nạn để trong ngăn kéo của kệ tivi…

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.

Trung Quốc muốn thành mặt trời địa chính trị?

Trung Quốc không muốn trở thành siêu cường - một cực của nhiều quốc gia trong hệ thống quốc tế. Họ muốn trở thành siêu cường - mặt trời địa chính trị để phần còn lại của hệ thống quay xung quanh.