Không thể làm chính sách theo kiểu ‘nhỡ mà’

Kinh tế quý 1 đã thể hiện những tín hiệu tích cực sau khi cách chống dịch thay đổi cùng với độ phủ vắc xin. TS Trần Đình Thiên trao đổi với TVN về những thuận lợi và khó khăn tới đây.

Bơm tiền để cứu doanh nghiệp

Nhìn vào số liệu quý 1, một số người cho rằng bức tranh kinh tế có vẻ khá tươi với lạm phát thấp, tăng trưởng cao, thu ngân sách vượt kế hoạch… Ý kiến của ông?

Đôi khi chúng ta không nên tự mãn bởi những số liệu kinh tế học đẹp đẽ mà lờ đi nền kinh tế thực. Thành tựu kinh tế của quý 1 có gì để tự hào? Chúng ta vui khi tăng thu ngân sách, thể hiện không lo lắng cho tình trạng của doanh nghiệp.

Trong khi đó, các doanh nghiệp đang trong tấn bi kịch. Giá đầu vào tăng cao không kiểm soát được do giá thế giới tăng cao. Đầu ra thì khó vì thu nhập dân cư có đâu, sức mua rất yếu. Có doanh nghiệp chăn nuôi kể, giá thức ăn chăn nuôi, giá ngô, đậu tương tăng rất cao nhưng giá thịt không tăng nổi, cứ bán ra là lỗ. Họ chắc chắn là lỗ rồi nhưng vẫn phải làm. Mà đó là tình trạng chung của không ít doanh nghiệp.

{keywords}
Ông Trần Đình Thiên: Để nền kinh tế hồng hào trở lại thì nguồn lực phải được lưu thông, tiền phải được quay vòng

Giá đầu ra không lên được, thậm chí có doanh nghiệp phải đổ hàng đi, lượng tồn kho lớn. Thanh khoản là đại vấn đề. Tôi băn khoăn là chúng ta có dám bơm tiền cứu doanh nghiệp Việt hay cứ để họ tự loay hoay trong bế tắc. 

Ông nói bơm tiền là thế nào trong bối cảnh chính sách tiền tệ và cả tài khóa đang khá là tiến thoái lưỡng nan trước tác động của kinh tế thế giới và rủi ro lạm phát?

Nền kinh tế Việt Nam đang trong bối cảnh rất bất thường và khó lường mà cứ khăng khăng duy trì mục tiêu lạm phát dưới 4% là không ổn. Tôi nghĩ chúng ta nên sẵn sàng chấp nhận lạm phát cao hơn, khoảng 7-8%, thì mới dám nới rộng chính sách tiền tệ. Doanh nghiệp và nền kinh tế đang rất yếu thì phải bơm tiền ra như là bơm máu để cứu sống người bệnh vượt qua giai đoạn hiểm nghèo cái đã.

Để nền kinh tế hồng hào trở lại thì nguồn lực phải được lưu thông, tiền phải được quay vòng. Bơm tiền ra mới làm cho nền kinh tế suy kiệt này sống dậy. Nền kinh tế thực phải sống được cái đã, chứ có tiền mà đút túi vì lo lạm phát thì doanh nghiệp và nền kinh tế sao hồi phục được. Hệ số quay vòng vốn giờ chỉ còn nửa so với trước. Thế là đáng báo động rồi.

Gói tài khóa cũng có mấy trăm ngàn tỷ để kích thích kinh tế đấy chứ, thưa ông? 

Gói tài khóa 350 ngàn tỷ thì 60 ngàn tỷ cho y tế, 50 ngàn tỷ cho khởi nghiệp, rồi hỗ trợ máy tính cho học sinh, gia hạn thuế… Tức là gói tài khóa mà doanh ngiệp được hưởng thật có còn mấy đâu! 

Trong khi đó, gói hơn 100 ngàn tỷ cho xây dựng cao tốc lại rất khó giải ngân. Bơm tiền ra làm cao tốc là đúng rồi. Thủ tướng đã cố gắng hết sức để tháo gỡ khó khăn sao cho gói này được triển khai nhanh nhưng đâu có dễ. Thiếu đất để làm nền đường là ví dụ. Bao nhiêu mỏ đã được khai thác tận thu, giờ lấy đâu ra đất để cung cấp cho đường cao tốc? Trong khi đó, giá nguyên vật liệu cũng tăng cao nên rất khó làm. Đầu tư công chậm được giải ngân cũng vì lý do đó.

Khích lệ lòng tự trọng dân tộc

Nhưng rõ ràng tăng trưởng đã khởi sắc sau khi cách chống dịch đã chuyển đổi sang “thích ứng, an toàn” từ Zero Covid?

Tôi nói điều này có vẻ đụng chạm nhưng khen chống dịch bây giờ tốt vì trước đây chống dịch chưa tốt, cứ có ca dương tính là đóng hết cả, làm cho nền kinh tế bật/tắt liên tục, làm cho chúng ta lệch nhịp với đà phục hồi của kinh tế thế giới. Thế giới đã tăng trưởng đi lên trong khi chúng ta vẫn loay hoay chống dịch và kinh tế lao dốc.

Còn tăng trưởng trong quý 1 năm nay trên 5% là chuyện thường vì chúng ta đã mở và trên nền tảng tăng trưởng năm ngoái thấp. Mà GDP là số ảo nên đừng tự hào. Tôi lấy ví dụ, chúng ta có 7.000 xe rau quả bị ách tắc ở biên giới, nhiều trong số đó phải đem đổ. Số rau, quả đó vẫn tính vào GDP, nhưng nông dân được gì, nền kinh tế được gì?

{keywords}
Cần tiến tới mở cửa du lịch cho tất cả chứ không chỉ 13 nước

Hôm vừa rồi, tôi gặp một quan chức, ông ấy khoe, giờ Việt Nam áp dụng miễn thị thực, mở cửa du lịch cho 13 nước, visa du lịch 15 ngày. Như vậy là số quốc gia miễn thị thực còn giảm so với trước đại dịch. Tôi thật sự không thể hiểu được tư duy đó. Thái Lan mở cửa cho hơn 100 quốc gia, Việt Nam lẽ ra mở cho tất cả chứ sao lại mở he hé như vậy. Ông ấy khăng khăng, nhỡ mà bùng dịch thì sao?

Cái bi kịch của chúng ta là làm đường lối chính sách theo kiểu “nhỡ mà” nên luôn ngắn hạn, vá víu và không có tầm nhìn, không bao quát. Chính sách như vậy thì bật dậy làm sao được!

Vừa rồi, Chính phủ có đề án hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội 13, phấn đấu năm 2030 là nước công nghiệp hoá. Để đạt mục tiêu đó, Chính phủ phấn đấu mức tăng trưởng hàng năm là 7%. Ông nghĩ sao? 

Tăng trưởng  phải 15% chứ 7% thì nhằm nhò gì. Doanh nghiệp tư nhân sẽ là động lực, họ tự quyết, tự làm. Họ biết làm thế nào để bung ra và Nhà nước không phải lo gì cả. Nhà nước chỉ cần kiến tạo nền tảng thị trường và không duy trì thiên kiến kiểu cũ.

Đây là thời điểm giải phóng doanh nghiệp nhà nước. Thủ tướng đã tổng kết, các doanh nghiệp nhà nước không có dự án nào lớn trong suốt 10 năm qua, thế họ nắm trong tay bao nhiêu nguồn lực để làm gì? Bây giờ là lúc cần khích lệ lòng tự trọng dân tộc để đất nước lớn lên, phát triển mạnh lên về thực chất.

Lan Anh ghi

Mong cỗ xe DNNN lăn bánh nhanh như các thành phần kinh tế khác

Mong cỗ xe DNNN lăn bánh nhanh như các thành phần kinh tế khác

Thời gian qua, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) vẫn chưa thực hiện được vai trò dẫn dắt, tạo động lực đối với nền kinh tế cũng như thiếu tầm nhìn chiến lược để phát triển, nhất là tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và vươn ra quốc tế. 

tin nổi bật

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.

Vượt nguy, tận cơ

Đáng nói hơn con số là thông điệp: Trong một thế giới nhiều bất trắc, đổi thay, đầy gam màu sáng tối rất cần “vượt nguy, tận cơ”, “tư duy lại, thiết kế lại, xây dựng lại”, và càng cần “hành động quyết liệt, khôn khéo, linh hoạt”.

“Giá như chúng ta quyết liệt hơn”

Một năm đã qua với những niềm vui, nỗi buồn pha lẫn sự trăn trở. Giá như chúng ta có cách điều hành quyết liệt, khôn khéo hơn nữa thì kết quả sẽ còn tích cực hơn.

Thách thức và triển vọng kinh tế năm 2023

Thế giới đang thay đổi rất nhanh cả về địa chính trị và cách mạng công nghệ, mở ra thời cơ mới rất lớn cho Việt Nam nếu biết tận dụng.

‘Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả kinh tế xuất sắc’

Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất trong số các nước ASEAN vào thị trường EU.

Chào năm mới 2023: Từ khát vọng đến hành động

Bước vào năm 2023, Việt Nam ghi nhận một kỷ lục mới trong suốt hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước: dân số chính thức đạt 100 triệu người, trở thành quốc gia đông dân số thứ 15 trên thế giới.

Tết là dịp để kích cầu

“Tết” với người Việt là thời điểm được nghỉ khá dài theo luật lao động. Ở đây, xin không bàn luận góc độ phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống mà nhìn Tết ở góc độ kinh tế.

Người gửi tiền bỗng trở thành nhà đầu tư bảo hiểm

Việc những người gửi tiền tiết kiệm ngân hàng tố bị lừa trở thành nhà đầu tư bảo hiểm là có thật, đang gây nhức nhối. Song, vì điều đó mà có những quy định kỹ thuật thắt chặt dịch vụ này cũng không nên”.

Nỗi xót xa và niềm phẫn uất mang tên ‘đăng kiểm’

Hệ thống đăng kiểm đang bộc lộ những tệ hại tồn đọng của nó trước con mắt của bàn dân thiên hạ, muốn chữa trị cần tách bạch toàn bộ chức năng quản lý.

Lời giải bài toán hóc búa mang tên bất động sản

Bất động sản hiện nay không dừng ở đầu cơ đất đai mà là ngành kinh tế quan trọng thông qua các sản phẩm công nghiệp, nhà ở và nghỉ dưỡng.

‘Chênh lệch địa tô’ từ lý thuyết đến thực tiễn

Đất ở và đất thương mại, dịch vụ thường có giá cao gấp cả chục lần, thậm chí cả trăm lần so với đất nông nghiệp. “Chênh lệch địa tô” hình thành từ đó: do chuyển mục đích từ loại đất có giá trị thấp sang loại đất có giá trị cao hơn.

Việt Nam tăng trưởng kinh tế số mạnh nhất khu vực Đông Nam Á

Sau hai năm đại dịch vừa qua đã đẩy nhanh xu hướng thay đổi thói quen mua sắm và kinh doanh trực tuyến của Việt Nam theo hướng tích cực.

‘Bài học thứ 4’ của Tổng Bí thư và điều hành kinh tế

Không mấy ai dự đoán đúng được tương lai, nhưng ai cũng cần phải dự đoán nó nếu muốn hoạch định tương lai tốt hơn thay vì thụ động chờ đợi.

Con số, phận người

Những con số thất nghiệp thì vô tình, có thể mang gam màu sáng hay xám, nhưng mỗi phận người trong đó rất riêng và chứa đựng biết bao nỗi lòng.