Bao giờ công văn hết làm khổ doanh nghiệp

Chuyện doanh nghiệp khổ sở, vất vả do các văn bản, công văn hướng dẫn của cơ quan này không thống nhất với cơ quan kia, thậm chí không đúng với các văn bản quy phạm pháp luật không phải là lạ.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế của VCCI kể, Hiệp hội Sắn Việt Nam vừa phải có đơn kêu cứu khẩn cấp gửi Thủ tướng cho rằng, ngành sắn đang phải đối mặt với khó khăn rất lớn và có nguy cơ sụp đổ toàn ngành khi Tổng cục Thuế có công văn chỉ đạo dừng hoàn thuế giá trị gia tăng đối với tinh bột sắn.

Đây là việc đang xảy ra, các doanh nghiệp xuất khẩu sắn đang rồng rắn đi kêu cứu khắp các cơ quan. Lý do là tại công văn trên, Tổng cục Thuế chỉ đạo các cục Thuế địa phương xác minh khách hàng nước ngoài, trong khi pháp luật hiện hành về hoàn thuế giá trị gia tăng không có quy định hồ sơ hoàn thuế phải có xác nhận của khách hàng nước ngoài mới đủ điều kiện được hoàn.

Các doanh nghiệp cho biết họ không có nghĩa vụ cũng như năng lực xác minh đối tác nước ngoài khi ký hợp đồng.

{keywords}
Các doanh nghiệp hầu như không thể có ý kiến gì trong quá trình soạn thảo thông tư, cũng như các công văn chỉ đạo, điều hành của các bộ, ngành. Ảnh: Lê Anh Dũng

Sự việc vẫn đang được các bên xử lý nhưng cho dù kết quả thế nào, thì việc công văn, chỉ đạo “to” hơn quy định pháp luật, làm khổ doanh nghiệp, thậm chí làm điêu đứng cả một ngành, như trong trường hợp của doanh nghiệp xuất khẩu sắn, diễn ra bao năm qua vẫn còn nguyên.

Ông Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cảm thấy lo ngại vì “vấn đề không mới” này.

“Bản chất vấn đề này là sự tùy tiện trong cách làm thông tư, cách chỉ đạo bằng các văn bản hành chính của các bộ, ngành, địa phương. Nếu không giải quyết dứt điểm, nếu vẫn tiếp tục vắng bóng Tòa hành chính thì môi trường đầu tư kinh doanh không thể an toàn, không thể chi phí thấp và người kinh doanh sẽ luôn bất an đối mặt với nguy cơ bất cứ lúc nào cũng có thể là sai”, ông Cung thẳng thắn.

Phải nói rõ, với đặc thù của hệ thống văn bản pháp luật của nước ta, phần lớn quy định tại luật, pháp lệnh, nghị định sẽ không thể áp dụng ngay trên thực tế mà phải chờ thông tư hướng dẫn, thậm chí phải giải thích tại các công văn. 

Một quy định tốt ở thông tư (hướng dẫn rõ ràng, phù hợp với tinh thần của các quy định tại nghị định, pháp lệnh, luật) sẽ tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng cũng có thể ngược lại. 

Vì công văn hướng dẫn nhanh chóng, phù hợp với các quy định của căn bản quy phạm pháp luật sẽ giúp doanh nghiệp nhận biết/hiểu rõ quy định của pháp luật, góp phần đảm bảo sản xuất kinh doanh thông suốt, ngược lại sẽ tạo ra lúng túng, vướng mắc trong áp dụng pháp luật và ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

Rõ ràng, chất lượng của thông tư, công văn sẽ tác động lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh. Hoạt động cải cách thể chế có hiệu quả hay không một phần phụ thuộc vào chất lượng của các dạng văn bản này.

Nhưng thực tế thời gian qua, hoạt động cải thiện môi trường kinh doanh tập trung nhiều vào các văn bản cấp luật hoặc nghị định, trong khi chất lượng của văn bản hướng dẫn như thông tư, công văn ít được quan tâm hơn.

Nhưng đây lại là văn bản có số lượng áp đảo. Theo thống kê trong 5 năm qua, số lượng thông tư chiếm hơn 68% tổng số lượng văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Tính trung bình, mỗi luật có 6,8 nghị định, 1,8 quyết định của Thủ tướng và có tới 25,8 thông tư, 1,9 thông tư liên tịch hướng dẫn. 

Song, các doanh nghiệp hầu như không thể có ý kiến gì trong quá trình soạn thảo thông tư, cũng như các công văn chỉ đạo, điều hành của các bộ, ngành, nên khi có khúc mắc trong thực thi, thường rơi vào tình thế “chờ được vạ thì má đã sưng”. 

“Cần có chế tài về trách nhiệm của các cơ quan soạn thảo, nhưng tôi vẫn chờ đợi sự có mặt nhiều hơn của Tòa hành chính, các quy định rộng hơn về quyền khởi kiện của các bên liên quan với các quy định trong thông tư, nghị định chứ không chỉ là công văn hành chính. Đây sẽ là công cụ để người dân, doanh nghiệp bảo vệ lợi ích của mình”, ông Cung đặt vấn đề.

Ông cũng cho rằng, đây là cách căn bản giải quyết tận gốc vấn đề, nếu không, năm nào Báo cáo Dòng chảy pháp luật của VCCI sẽ còn phải nhắc đi nhắc lại những câu chuyện cũ và nỗi khổ của doanh nghiệp thì sẽ ngày càng tăng lên.

Trần Hoàng Anh

Chậm trễ Long Thành: Nhớ chuyện thần tốc xây dựng sân bay Vân Đồn

Chậm trễ Long Thành: Nhớ chuyện thần tốc xây dựng sân bay Vân Đồn

Quốc hội thông qua nghị quyết xây dựng sân bay Long Thành từ tháng 6/2015. Gần 7 năm trôi qua, công đoạn đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng đều chậm so với kế hoạch.

tin nổi bật

Tên các nước: Không nên áp dụng quy tắc duy nhất khi dịch tên phổ biến

Qua tên gọi của một số nước lớn và thường dùng trong tiếng Việt cho thấy cần căn cứ thực tiễn của các tên đó mà quy định tiếp theo hoặc sử dụng hơn 1 (ví dụ 2) tên gọi chính thức…

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.

Room tín dụng và chuyện tu chánh án thứ 5

Trong giờ học về các loại khủng hoảng kinh tế ở trường Columbia, Mỹ, năm ngoái, vị giáo sư giảng cho chúng tôi là để phòng tránh khủng hoảng ngân hàng, thế giới có 2 cách tiếp cận chính sách là kìm kẹp (repression) và thận trọng (prudential).

Giám đốc CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam: Chúng tôi ở đây, giúp dân ứng phó dịch bệnh

Thời gian vừa qua diễn ra đầy căng thẳng với tất cả nhưng chúng ta đã có mối quan hệ tin cậy lẫn nhau trước tình huống khẩn cấp - bác sĩ Eric Dziuban, Giám đốc CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam chia sẻ.

Biết ơn bệnh nhân

Cách đây hơn 20 năm, tôi có dịp được gặp GS Nguyễn Tài Thu. Câu chuyện kéo dài 3 tiếng, tôi nhớ nhất một câu mà GS lặp lại nhiều lần: “Bác sĩ phải biết ơn bệnh nhân. Không có bệnh nhân thì không thành bác sĩ được đâu”.

Người chăn bò trong thành phố cuồng bóng đá

Bóng đá du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19, từ đó cho đến nay, tình yêu dành cho bóng đá của người Việt luôn lớn hơn các môn thể thao khác. Thời bao cấp ở Hà Nội có một người chăn bò mê bóng đá theo cách riêng.

Khi nhà nhà bán bảo hiểm

Gần đây, tôi liên tục nhận được điện thoại chào mời mua bảo hiểm, bạn bán hàng đon đả giới thiệu các gói bảo hiểm khác nhau, rồi quyền lợi người mua thế này, thế khác.

Loài cây không hái lá buổi trưa, báu vật làm giàu ẩn dưới tán rừng

Kho tàng tri thức và kinh nghiệm sử dụng cây thuốc quý của người dân miền tây Nghệ An đang được nghiên cứu, từng bước tạo ra một cuộc cách mạng làm kinh tế dưới tán rừng.

Những ‘anh chị’ lừng danh Hà Nội xưa: Gái Hàng Khoai, trai Hàng Lược

Trong nửa đầu thế kỷ 20 ở Hà Nội, hầu như khu vực nào cũng có dân “anh chị”. Bãi Phúc Xá có Lẫm, Đức Lùn, Hai Ổi; khu vực Trần Quý Cáp có Ba Sinh; phố Khâm Thiên có Phúc Đen…

Dân ‘anh chị’ Hà Nội xưa: Ỷ vào gia thế, quyền chức

Hà Nội thời phong kiến và Pháp thuộc tồn tại các cá nhân, nhóm người bất chấp đạo đức truyền thống, đứng ngoài luật pháp. Tiếng Việt gọi họ là nặc nô, du côn, anh chị, lưu manh… Có nhiều cuốn sách, bài viết về Hà Nội xưa nhưng ít khi đề cập mặt trái.

Học phí đại học tăng mạnh, cơ hội nào cho sinh viên nghèo?

Vài năm gần đây, học phí các trường đại học tăng mạnh, chắc chắn sẽ làm nhiều người phải từ bỏ ước mơ như tôi ngày xưa…