Khủng hoảng tại Sri Lanka tạo thời cơ cho Ấn Độ ‘thế chân’ Trung Quốc

Nhờ vị trí địa lý chiến lược, Sri Lanka từ lâu đã thu hút được sự chú ý của các nước lớn trong khu vực. Việc chính phủ nước này rơi vào khủng hoảng là thời cơ không thể tốt hơn để Ấn Độ cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc tại đây.

Trong khoảng 1 thập kỷ qua, Trung Quốc là nước đạt được tầm ảnh hưởng lớn nhất tại Sri Lanka nhờ các khoản cho vay và các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, việc đảo quốc Nam Á này tuyên bố vỡ nợ và lâm vào khủng hoảng chính trị đã mở ra cơ hội cho Ấn Độ thể hiện tầm ảnh hưởng, thông qua những khoản hỗ trợ tài chính khổng lồ.

"Trong chính trị, không có khoản hỗ trợ nào mà không có mục đích. Mục tiêu của New Delhi là lấy lại tầm ảnh hưởng tại Sri Lanka, quốc gia vốn được coi là sân sau của Ấn Độ", Sreeram Chaulia, Trưởng khoa Quan hệ Quốc tế Đại học O.P. Jindal (Ấn Độ) nhận xét.

Chuỗi ngọc trai ở Ấn Độ Dương

Sri Lanka là quốc gia 22 triệu dân, nhưng lại có vị trí địa lý vô cùng thuận lợi. Đảo quốc này nằm gần các tuyến đường biển lớn của Ấn Độ Dương, là con đường vận chuyển dầu chủ yếu từ Trung Đông tới Trung Quốc. 

Sri Lanka có vị trí địa lý chiến lược ở Ấn Độ Dương. Ảnh: AP

Vì nguyên nhân này, Sri Lanka là một mắt xích quan trọng trong kế hoạch Vành đai - Con đường và dự án Chuỗi ngọc trai ở Ấn Độ Dương của Bắc Kinh. Trong những năm qua, cựu Tổng thống Sri Lanka Mahinda Rajapaksa đã nhận rất nhiều khoản vay từ Trung Quốc, trong đó đáng chú ý nhất là khoản vay 1,1 tỷ USD cho dự án cảng biển Hambantota.

Đáng tiếc, cảng biển này không thể tạo ra đủ lợi nhuận để bù vào tiền đầu tư, khiến Sri Lanka phải trao quyền sử dụng một diện tích đất rất lớn cho Trung Quốc trong 99 năm để trừ nợ. Điều này khiến cho tầm ảnh hưởng của Bắc Kinh tại đảo quốc này trở nên vượt trội hơn bất kỳ quốc gia nào, và cũng làm dấy lên những quan từ phía Ấn Độ về vấn đề an ninh khu vực.

Tuy vậy, sau khi Sri Lanka vỡ nợ vì không thể chi trả nổi các khoản vay nước ngoài và chính phủ rơi vào tình trạng hỗn loạn, tầm ảnh hưởng của Bắc Kinh đã không còn như xưa. 

Dù tuyên bố sẽ hỗ trợ Sri Lanka thông qua chương trình của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) và các đàm phán tái cấu trúc nợ sắp tới, đại lục lại tỏ ra không hài lòng với quy trình ra quyết định của Colombo và ngăn quốc gia Nam Á tiếp cận giao dịch hoán đổi tiền tệ trị giá 1,5 tỷ USD cũng như khoản tín dụng 2,5 tỷ USD theo kế hoạch.

Ngoài ra, việc Trung Quốc dồn sự chú ý vào Biển Đông và không muốn bị chỉ trích thêm về chính sách “ngoại giao bẫy nợ” đã tạo ra cơ hội để Ấn Độ mở rộng tầm ảnh hưởng.

Không chậm trễ, Ấn Độ ngay lập tức thể hiện sự ủng hộ của mình với Sri Lanka thông qua số nhu yếu phẩm trị giá hàng triệu USD, một khối lượng lớn dầu diesel và xăng, cũng như nhiều khoản viện trợ nhân đạo khác. 

Người dân xếp hàng dài chờ đổ xăng tại Colombo, Sri Lanka. Ảnh: THX/TTXVN

New Delhi cũng mở rộng hạn mức tín dụng với đảo quốc Nam Á lên 4 tỷ USD, nhằm giúp Colombo tái cơ cấu nợ và có ngoại tệ để nhập hàng thiết yếu.

Lảng tránh ‘bẫy nợ”

Về mặt ngoại giao, nhiều chuyên gia nhận định rằng, quyền Tổng thống Wickremesinghe đang cố gắng tránh khỏi bước xe đổ của gia tộc Rajapaksa, vốn được coi là thân với Trung Quốc.

Điều này vô tình trở thành một xu hướng có lợi với Ấn Độ, giúp New Delhi gia tăng tầm ảnh hưởng mà không cần phải đưa ra những nhận xét kiểu "bẫy nợ của Trung Quốc góp phần gây ra cuộc khủng hoảng ở Sri Lanka".

Ngoài ra, các tập đoàn Ấn Độ cũng đang thành công trong việc đấu thầu các dự án quan trọng tại Sri Lanka trước Trung Quốc.

Vào tháng 3, Sri Lanka đã hoàn tất việc liên doanh với Ấn Độ để phát triển một nhà máy điện mặt trời. Cũng trong thời gian ấy, Colombo chấm dứt hợp đồng xây dựng nhà máy điện gió 12 triệu USD với một công ty Trung Quốc, rồi chào bán dự án này cho một nhà thầu Ấn Độ.

Không những vậy, việc viện trợ Sri Lanka cũng phù hợp với chính sách đối ngoại “Láng giềng trên hết” của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Theo đó, tập trung vào việc vun đắp và duy trì quan hệ với những nước lân cận, giúp các quốc gia này không lâm vào khủng hoảng, qua đó gia tăng lợi ích của New Delhi.

Ấn Độ muốn cạnh tranh tầm ảnh hưởng với Trung Quốc ở Sri Lanka. Ảnh: Oxford

Một chiến lược hợp lý khác của Ấn Độ là việc không muốn trở thành quốc gia viện trợ kinh tế duy nhất, và đã thúc đẩy Sri Lanka tập trung vào gói hỗ trợ của IMF, cũng như đàm phán giãn nợ với các chủ nợ lớn như Nhật Bản và Ngân hàng phát triển châu Á.

"Về mặt chính trị và an ninh, Ấn Độ đang muốn trở thành quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn nhất tại Sri Lanka. Nhưng về mặt kinh tế, New Delhi sẽ chỉ trở thành một trong số các quốc gia tham gia viện trợ", Rahul Roy-Chaudhury, chuyên gia Viện Quốc tế Nghiên cứu chiến lược Quốc tế nhận xét. 

Với khoảng 51 tỷ USD nợ nước ngoài, Sri Lanka là chính phủ đầu tiên ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương vỡ nợ quốc tế kể từ sau trường hợp của Pakistan năm 1999.

Có nền kinh tế chủ yếu dựa vào du lịch (59,2% GDP - bao gồm du lịch, khai thác cảng biển), Sri Lanka lâm vào khủng hoảng khi đại dịch Covid-19 nổ ra, dự trữ ngoại hối giảm đi 2/3, khiến chính phủ phải tiếp tục dựa vào các khoản vay ngoại tệ để chi tiêu. Đi kèm với đó là những vấn đề toàn cầu như chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine hay khủng hoảng lương thực, khiến giá cả nhiều mặt hàng nhập khẩu tăng mạnh và lạm phát vọt lên mức cao nhất lịch sử.

Một nguyên nhân khác dẫn tới tình trạng vỡ nợ của Sri Lanka là chính sách sai lầm về nông nghiệp. Quốc gia Nam Á này vốn tập trung vào các cây trồng xuất khẩu như trà, cà phê và cao su, nhưng vào tháng 4 năm ngoái, một lệnh cấm nhập khẩu phân bón đã được đưa ra. 

Chính sách này nhanh chóng thất bại và bị hủy bỏ vào tháng 11, nhưng hậu quả là sự suy giảm sản lượng nông nghiệp chưa từng thấy. Sri Lanka từ một nước tự cung tự cấp gạo thành nước nhập khẩu hơn 600 triệu USD gạo nước ngoài.

Việt Dũng

Các đảo quốc Thái Bình Dương trong cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung

Các đảo quốc Thái Bình Dương trong cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung

Không lâu sau khi lên nắm quyền vào năm 2012, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tuyên bố “khu vực Thái Bình Dương rộng lớn đủ chỗ cho cả Trung Quốc và Mỹ”.
Giải pháp tái thiết quan hệ Australia - Trung Quốc

Giải pháp tái thiết quan hệ Australia - Trung Quốc

Quan hệ Australia - Trung Quốc cần được thiết lập lại, đặc biệt về thương mại. Sự thay đổi chính phủ ở Canberra và phản ứng chính thức của Bắc Kinh tạo cơ hội hiếm có để hai nước tái xây dựng quan hệ và ngăn chặn các va chạm mới.

tin nổi bật

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Hỏi là việc đầu tiên của học

Thời 4.0 hỏi là việc đầu tiên của sự học. Thực tế cho thấy, có những câu hỏi làm thay đổi thế giới

Một sáng kiến cho trái phiếu doanh nghiệp

Đang có nhiều ý tưởng mới mẻ hiến kế cho vấn đề trái phiếu doanh nghiệp, nhưng vấn đề là nguồn “tiền tươi thóc thật” ở đâu ra và ai sẽ là người thực hiện để đảm bảo hiệu quả? Tuần Việt Nam xin giới tiệu ý tưởng của chuyên gia Phạm Xuân Hòe.

Tư duy, cách làm mới và một câu chuyện cũ

"Người dân đang cần, doanh nghiệp đang cần. Các đồng chí có suy nghĩ việc này không? Vấn đề đặt ra là phải đổi mới tư duy, cách tiếp cận, cách làm".

Sứ mệnh người thầy

"Dạy chữ- dạy người" từ bao đời nay luôn là sứ mệnh thiêng liêng của những người làm thầy. Ngày hôm nay, sứ mệnh ấy càng trở nên vĩ đại hơn và cũng khó khăn hơn để đào tạo và dẫn dắt thế hệ trẻ con đường xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường.

Bầu cử giữa kỳ Mỹ và giấc mơ kéo dài của Trump

Các cuộc bầu cử giữa kỳ trong lịch sử nước Mỹ, đảng cầm quyền thường thất bại. Năm nay đảng Cộng hòa được dự báo sẽ giành chiến thắng vang dội. Tuy nhiên điều đó đã không diễn ra.

Dám làm vì dân

Trong bối cảnh đất nước cần hồi phục nhanh hơn sau đại dịch, nhiều vấn đề đang tác động lớn đến nền kinh tế và đời sống xã hội đòi hỏi phải có những quyết sách và hành động sớm thì những người dám nghĩ, dám làm càng cần thiết hơn bất cứ lúc nào.

Người thầy và nền tảng số

Nghề dạy học, đã vất vả càng thêm gian lao. Nhưng, hơn lúc nào hết đối với vận hội của đất nước, nghề dạy học đã tôn quý lại càng tôn quý. Sứ mệnh vinh quang càng thêm vinh quang.

Với trái phiếu doanh nghiệp cần nuôi dưỡng lòng tin

Trong tình thế khẩn cấp hiện nay cần củng cố lòng tin của nhà đầu tư, không để xuất hiện tâm lý đám đông, không để mồi lửa có không gian phát triển.

Chuyện của một doanh nhân

Gần đây, một bạn doanh nhân tha thiết muốn gặp tôi. Mở đầu cuộc gặp, cậu ấy nói ngắn gọn: “Em mất thanh khoản rồi. Em cần lời khuyên!”.

Muốn đi đầu, phải đi đầu về cái mới

Phát triển nhanh thì cần không gian mới, tài nguyên mới và đổi mới sáng tạo.