Bộn bề chính là cơ hội lãnh đạo đích thực cho quyền Bộ trưởng Y tế

Nguyễn Văn Đáng Tiến sĩ Quản trị công và Chính sách

Phát biểu tại buổi công bố quyết định giao quyền Bộ trưởng Y tế ngày 15/7, bà Đào Hồng Lan bày tỏ “bộn bề suy nghĩ” trước nhiệm vụ mới.

Bối cảnh bề bộn

Tâm trạng “bộn bề” của bà Đào Hồng Lan là có cơ sở bởi bà đảm nhận nhiệm vụ mới trong một bối cảnh không thể bề bộn hơn.

Thách thức cũng chính là cơ hội để bà Đào Hồng Lan có thể chứng minh và khẳng định năng lực lãnh đạo của bản thân. Ảnh: Trần Thường

Thứ nhất, cả hai Bộ trưởng Y tế tiền nhiệm đều bị kỷ luật Đảng, thậm chí ông Nguyễn Thanh Long và một số Thứ trưởng, Vụ trưởng, cùng hàng loạt cán bộ y tế ở các địa phương còn bị khởi tố.

Thứ hai, ngành Y tế là lĩnh vực đang phải chứng kiến hiện tượng cán bộ chán nản, nghỉ việc gia tăng. Thứ ba, hàng loạt vấn đề chính sách và quản lý đang cần sự chỉ đạo khẩn trương của Bộ trưởng, chẳng hạn như chế độ cho cán bộ y tế tham gia phòng chống dịch Covid-19, mua sắm trang thiết bị và vật tư y tế, hay xốc lại tinh thần của đội ngũ nhân viên y tế nhằm bảo đảm nhiệm vụ thường xuyên.

Trên tất cả, những bất cập, hạn chế của ngành y tế bộc lộ trong thời gian phòng chống đại dịch Covid-19, đặc biệt là số lượng lớn cán bộ từ trung ương đến địa phương bị khởi tố do liên quan đến công ty Việt Á, đã phần nào ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của ngành nói chung. Có thể nói, chưa khi nào và cũng chưa có bộ, ngành nào ở nước ta phải trải qua những ngày tháng căng thẳng, đầy áp lực như ngành Y tế hiện nay.

Do đó, xốc lại tinh thần và tư tưởng của cán bộ, hành động để giải quyết các vấn đề chính sách nổi cộm hiện nay, qua đó từng bước khôi phục lòng tin của nhân dân trở thành những thách thức lãnh đạo hàng đầu của ban lãnh đạo Bộ Y tế. Bên cạnh những thách thức nêu trên, dư luận xã hội quan tâm hơn tới ngành Y khi quyền Bộ trưởng là người đầu tiên không có chuyên môn và không trải qua quá trình trưởng thành trong ngành.

Cơ hội lãnh đạo

Nếu nhìn trở lại lịch sử đất nước và nhiều nước khác, chính bối cảnh bề bộn, rối ren lại là cơ hội cho các nhà lãnh đạo đích thực. Nói cách khác thì đó chính là những giai đoạn khủng hoảng, thậm chí bế tắc, đòi hỏi vai trò lãnh đạo hơn bao giờ hết.

Quyền Bộ trưởng phải cho thấy những thay đổi theo thời gian, cải thiện tình hình hoạt động và đem đến một hình ảnh mới cho ngành Y. Ảnh: Như Ngọc

Sự bề bộn, rối ren của một ngành, một địa phương, hay trên phương diện quốc gia được tạo nên bởi những vấn đề nan giải mà các biện pháp lãnh đạo và quản lý truyền thống, quen thuộc sẽ không còn phù hợp, không hiệu quả. Thực tế nan giải đòi hỏi một tầm nhìn lãnh đạo mới với những giải pháp mới để có thể quy tụ sự ủng hộ và đoàn kết mọi nỗ lực, cùng nhau thoát ra khỏi tình trạng đó. Những nhà lãnh đạo thành công, để lại di sản giá trị, đều là những người tìm ra được lối thoát cho một hiện trạng phức tạp, nan giải, thậm chí là khủng hoảng.

Yêu cầu số một với vai trò lãnh đạo là phải thực hiện được những sự thay đổi, tạo ra tác động tích cực cho ngành, địa phương, hoặc trên quy mô quốc gia. Để thực hiện được sự thay đổi tích cực, nhà lãnh đạo trước hết phải nắm vững đặc điểm bối cảnh hiện tại và đề ra được phương hướng cho sự thay đổi, thể hiện qua tầm nhìn lãnh đạo cùng những chiến lược hành động cụ thể.

Tiếp đó, thông qua việc truyền tải những mục tiêu cụ thể, họ phải có thể quy tụ được sự ủng hộ cả trong và ngoài hệ thống chính trị. Phát hiện và đáp ứng nhu cầu của những người ủng hộ, trao quyền cho những người ủng hộ chính là mảnh ghép thứ ba để nhà lãnh đạo hướng đến hiện thực hóa một sự thay đổi nào đó.

Bệnh viện mà lại thiếu thuốc, điểm nghẽn ở đâu cần xóa ngayBệnh viện mà lại thiếu thuốc, điểm nghẽn ở đâu cần xóa ngayXem ngay

Ngành Y tế đang rất cần những thay đổi tích cực để từng bước giúp tình hình trở lại sự trật tự và ổn định như mong đợi. Do đó, quyền Bộ trưởng sẽ phải đối diện với hàng loạt thách thức như: nhanh chóng bố trí và ổn định đội ngũ cán bộ chủ chốt, nhận diện những vấn đề chính sách cấp bách nhất, tìm kiếm những giải pháp hữu hiệu và khả thi, cũng như sự ủng hộ chính trị cho tiến trình thực hiện các giải pháp đó.

Như vậy, bà Đào Hồng Lan đang đứng trước những thách thức rất lớn nhưng đó cũng chính là cơ hội để bà có thể chứng minh và khẳng định năng lực lãnh đạo của bản thân.

Để thể hiện năng lực lãnh đạo, bà phải cho thấy những thay đổi theo thời gian, cải thiện tình hình hoạt động và đem đến một hình ảnh mới cho ngành Y, qua đó từng bước vun đắp trở lại lòng tin xã hội đối với lĩnh vực mình phụ trách. Sự thành công của bà sẽ có ý nghĩa đặc biệt bởi nó có thể xóa bỏ bớt định kiến rằng Bộ trưởng phải là người có chuyên môn.

Để vượt qua thách thức lãnh đạo

Trong Chính phủ hiện tại, bà Đào Hồng Lan không phải là ngoại lệ khi trước đó, ông Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Công thương, cũng là lãnh đạo cao nhất của ngành nhưng lại không có quá trình gắn bó và trưởng thành trong ngành. Nhìn ra các nước phát triển, chẳng hạn như Mỹ, bộ trưởng không nhất thiết là người có chuyên môn và gắn bó với ngành bởi họ chủ yếu đảm nhiệm vai trò lãnh đạo chính sách. Vai trò quản lý và thực thi chính sách chủ yếu được thực hiện bởi cấp dưới cùng bộ máy hành chính, chuyên môn.

Tuy nhiên, cả truyền thống và đặc thù thể chế chính trị - hành chính ở nước ta hiện nay thì Bộ trưởng đồng thời đảm nhiệm cả vai trò lãnh đạo chính trị, hoạch định và thực thi chính sách. Nói cách khác, với các bộ trưởng ở nước ta, không có sự tách bạch rạch ròi giữa vai trò lãnh đạo và vai trò quản lý như ở các nước phát triển phương Tây. Đây chính là căn nguyên cho thông lệ ở nước ta từ trước tới nay, các bộ trưởng thường là người có chuyên môn và gắn bó với ngành mà họ sẽ phụ trách.

Để thành công, ban lãnh đạo mới, nhất là cá nhân quyền Bộ trưởng Y tế cần cho thấy một sự tự tin trước công chúng. Sự tự tin đó là kết quả tổng hợp từ những phát ngôn rõ ràng, chắc chắn, thể hiện sự hiểu biết sâu sắc tình trạng hiện tại, cùng những vấn đề chính sách cần ưu tiên giải quyết. Tiếp đó là những chỉ đạo cho những hành động cụ thể, được kỳ vọng có thể tạo ra sự thay đổi tích cực.

Cũng bởi thế, thành công hay thất bại của ban lãnh đạo mới tại Bộ Y tế không chỉ được quyết định bởi dàn cán bộ chủ chốt, mà còn phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ cố vấn đứng phía sau họ.

Khi bộ trưởng lệch chuẩnViệc khởi tố những cán bộ cấp cao nhất có thể tạo ra khủng hoảng ngắn hạn với đội ngũ lãnh đạo cấp bộ, gây ra xáo trộn cán bộ của cả một ngành.

tin nổi bật

Đất đai và chuyện ‘con đẻ, con nuôi’

Đất thương mại, dịch vụ là “con gà đẻ trứng kim cương” nhưng lại bị coi là “con nuôi” trong thể chế, luật pháp nên nguồn lực cực lớn này đang bị lãng phí.

Ngân hàng bán ‘bia kèm lạc’, khách hàng bức xúc ‘một cổ hai tròng’

Việc nhân viên ngân hàng ép người vay tiền mua bảo hiểm đang trở thành vấn nạn gây nhức nhối cho không ít người.

Giáo viên ở Mỹ ứng xử ra sao với ChatGPT?

Sau khi công cụ ChatGPT ra đời, ở mọi nơi, mọi lĩnh vực đã dấy lên nhiều bàn thảo gay gắt. Cô giáo Đinh Thu Hồng, từ Mỹ, viết cho Tuần Việt Nam về những thay đổi với cô và ngành giáo dục Mỹ.

ChatGPT ngày càng được cải tiến nhưng bạn đã biết hỏi?

ChatGPT là ứng dụng dựa trên mô hình GPT (Generative Pre-training Transformer) với các bộ chuyển hóa (transformer) đã được đào tạo trước (pre-trained). ChatGPT được huấn luyện từ 570 GB tài liệu từ sách báo, Wikipedia, văn bản thu thập trên mạng.

Tất cả phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân

Không tới tầm Nhân dân, Đảng nhất định không thể lãnh đạo, cầm quyền một cách ngang tầm và xứng đáng với lịch sử, với Đất nước và với Nhân dân.

ChatGPT là công cụ AI hữu hiệu phục vụ con người

ChatGPT không hoàn hảo. Có một số trường hợp, nó đưa ra câu trả lời không liên quan hoặc sai lệch. Như CEO của OpenAI đã nêu: “ChatGPT đôi khi viết những câu trả lời nghe có vẻ hợp lý nhưng không chính xác hoặc vô nghĩa”.

Vươn tầm Nhân dân

Tròn 92 mùa Xuân trước, Đảng của Dân tộc Việt Nam ra đời. Gần 78 năm lãnh đạo, cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam là đứa “con nòi, xuất thân từ giai cấp lao động, vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung thành của Nhân dân".

ChatGPT hay là công nghệ AI nổi bật trong năm

ChatGPT có nhiều điểm hấp dẫn. Đây là một ứng dụng trí tuệ nhân tạo, được công ty OpenAI Inc (San Francisco) phát triển.

Tầm nhìn 2045 và vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng

Gắn kết chặt chẽ với lợi ích của nhân dân, của dân tộc chính là điều kiện then chốt để Đảng giữ vững bản chất đã được xác quyết từ ngày thành lập.

Chính sách sand-box để tạo động lực cho cán bộ

Để đưa con thuyền kinh tế vượt qua những khó khăn và thách thức gay gắt đang chờ ở phía trước, cần có cơ chế sand-box để tạo động lực và bảo vệ khu vực công.

"Việc cần làm ngay" trong lựa chọn cán bộ cấp cơ sở

Xem xét, đánh giá cán bộ ngay từ cơ sở thông qua việc lấy phiếu tín nhiệm theo định kỳ cần phải được xem là việc “cần làm ngay”.

Vài điều suy nghĩ về Tết cổ truyền dân tộc

Chúng ta đã ăn xong cái Tết kéo dài nhiều ngày, nhưng tôi vẫn muốn nói lại một số điều đang níu kéo, cản trở các bà, các mẹ của chúng ta trong dịp Tết.

Nhà trí thức có nên giàu không?

Đầu Xuân mới, xin bàn về một chủ đề tương đối nhạy cảm nhưng lại hết sức thực tế: Nhà trí thức có nên giàu không?

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.