Chiến sự Nga-Ukraine: Dấu hiệu mới về khủng hoảng lương thực toàn cầu

Lo lắng về một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu đang tăng khi tác động từ chiến sự Nga - Ukraine lan từ ngũ cốc sang đường, trong khi các hạn chế xuất khẩu sẽ tiếp tục làm giá cả leo thang.

Một số quốc gia đã chuyển sang hạn chế xuất khẩu các mặt hàng then chốt kể từ khi chiến sự ở Ukraine bùng phát hồi cuối tháng 2, vì lo ngại an ninh lương thực đang bị đe dọa với giá nông sản tăng.

Công nhân chất các bao đường lên tàu ở cảng biển chính của Brazil tại Santos. Ảnh: Reuters

Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế, 20 quốc gia và khu vực đã có lệnh cấm xuất khẩu lương thực, bao gồm lúa mì, đậu tương, thịt bò, bơ và đường.

Kazakhstan bắt đầu lệnh cấm kéo dài 6 tháng đối với xuất khẩu đường trắng và đường mía vào ngày 23/5. Pakistan áp đặt "lệnh cấm hoàn toàn" đối với xuất khẩu đường vào đầu tháng này, do lo ngại về lạm phát cao. Hồi tháng 3, Nga cũng cấm xuất khẩu đường cho đến cuối tháng 8, tiếp sau các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Các nhà máy mía đường ở Brazil, nhà sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới, được cho là đang hủy bỏ một số hợp đồng xuất khẩu và chuyển sản xuất sang ethanol để thu lợi từ giá năng lượng cao, vốn cũng bị đẩy lên bởi chiến sự ở Ukraine.

Với việc giá lương thực tăng nhanh, đã có thêm nhiều quốc gia tìm cách hạ nhiệt lạm phát bằng cách hạn chế xuất khẩu.

Xu hướng đáng lo ngại

Đường được nhiều quốc gia coi là nguồn tài nguyên chiến lược, vì nó không chỉ được sử dụng trong thực phẩm mà còn được dùng để sản xuất ethanol với nhiều ứng dụng khác nhau, từ y học đến chất nổ.

Nhà kinh doanh hàng hóa toàn cầu Louis Dreyfus hồi đầu tháng 5 cho biết, các nhà máy Brazil sẽ chuyển một lượng mía lớn hơn dự kiến sang sản xuất ethanol, đồng thời cảnh báo điều này có thể gây ra “tình trạng thiếu đường”.

Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng dẫn lời Darin Friedrichs, người sáng lập kiêm giám đốc nghiên cứu thị trường tại công ty Sitonia Consulting, có trụ sở tại Thượng Hải, Trung Quốc giải thích: “Việc các nhà sản xuất đường Brazil muốn chuyển sang sản xuất ethanol vì lí do kinh tế tương đối dễ dàng và điều này có thể đẩy thị trường toàn cầu lên cao hơn. Với việc giá lương thực đang tăng nhanh, nhiều quốc gia tìm cách hạ nhiệt lạm phát bằng cách hạn chế xuất khẩu, nhưng điều đó có thể phá vỡ chuỗi cung ứng và dẫn đến giá cao hơn trên toàn cầu. Đặc biệt, khi cả giá lương thực và năng lượng đều tăng, người ta càng tập trung vào việc sử dụng lương thực để sản xuất nhiên liệu".

Ngày càng có nhiều lo ngại rằng, xung đột ở Ukraine đang làm trầm trọng thêm rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu. Sản xuất lương thực cũng bị ảnh hưởng bởi những cú sốc từ đại dịch, sự biến đổi khí hậu và nạn lạm phát được thúc đẩy do việc nới lỏng tiền tệ ở các nền kinh tế lớn.

Tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos, David Beasley, giám đốc điều hành Chương trình Lương thực thế giới (FAO) của LHQ cảnh báo, thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng đói ăn tồi tệ nhất kể từ Thế chiến 2. Theo ông, "vấn đề giá cả đáng kể" có thể tiếp diễn trong vòng 10-12 tháng tới. Ông lưu ý, khoảng 325 triệu người trên khắp thế giới đang cận kề nguy cơ chết đói, gấp 4 lần mức 5 năm trước.

Cảnh báo cho tương lai

Bất chấp sự gia tăng lo ngại về nguồn cung đường, Dong Xiaoqiang, giám đốc thương mại của công ty đường AB Trung Quốc bày tỏ, ông không dự báo sự thiếu hụt toàn cầu trong năm nay, vì các nhà sản xuất hàng đầu đang tăng sản lượng. Ông tin, Ấn Độ, nhà sản xuất lớn thứ 3 thế giới và Thái Lan, nhà xuất khẩu số 2 toàn cầu, nhiều khả năng sẽ đạt sản lượng cao hơn vào năm 2022.

Ông Dong nói thêm: “Những gì xảy ra gần đây thể hiện sự quan ngại về nguồn cung thực phẩm bao gồm cả đường. Hầu hết các quốc gia ban bố lệnh cấm xuất khẩu là những nhà sản xuất đường nhỏ với sự cân bằng cung - cầu chặt chẽ. Cho đến nay, không nhiều hợp đồng bị Brazil hủy bỏ”.

Chiến sự Ukraine: Mỹ thay đổi cách tiếp cận, ‘ra giá’ với NgaChiến sự Ukraine: Mỹ thay đổi cách tiếp cận, ‘ra giá’ với NgaXem ngay

Tình trạng nguồn cung đường nội địa không đủ chủ yếu xảy ra ở Trung Đông, Đông Nam Á và châu Phi.

“Khi nguồn cung từ các nhà xuất khẩu lớn dồi dào, họ sẽ không thiếu đường nhưng giá sẽ cao hơn năm ngoái”, ông Đông nhận định.

Các nhà phân tích từ China Futures cũng kỳ vọng sẽ có thêm sản lượng từ Ấn Độ và Thái Lan để bù đắp cho nguy cơ sụt giảm sản lượng của Brazil trong năm nay. Tuy nhiên, có thể sẽ không có đường giá rẻ do lạm phát toàn cầu và việc New Delhi cắt giảm trợ cấp xuất khẩu đã đẩy chi phí sản xuất lên cao.

Chính phủ Ấn Độ sẽ giới hạn lượng đường xuất khẩu ở mức 10 triệu tấn cho năm tiếp thị kéo dài đến tháng 9 để bảo vệ nguồn cung cấp thực phẩm của chính họ, theo một tuyên bố từ Bộ Thực phẩm hôm 24/5. Song, sản lượng hàng năm đạt 10 triệu tấn vẫn có nghĩa quốc gia Nam Á này đang trên đà đạt được mức xuất khẩu cao kỷ lục.

Ảnh hưởng của Trung Quốc

Mặc dù các nước kém phát triển nhất trên thế giới có khả năng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi giá đường cao hơn, nhưng sản lượng của Trung Quốc được cho là thấp hơn dự kiến trong năm nay, đồng nghĩa đại lục sẽ cần nhập khẩu nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Ngoài ra, khi giá đường toàn cầu tăng, chi phí nhập khẩu của Trung Quốc cũng sẽ tăng theo. Trung Quốc là một trong những nhà sản xuất đường lớn nhất thế giới, nhưng vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu cho gần 1/3 tổng nguồn cung.

Người dân Ai Cập tranh nhau mua đường trợ giá từ một xe tải của chính phủ tại Cairo. Ảnh: Reuters

Năm 2020, Trung Quốc đã dỡ bỏ thuế quan bảo hộ đối với đường và đổi mới quy chế quản lý đối với nguồn dự trữ của nhà nước. Khi các nước hạn chế xuất khẩu, Bộ Nông nghiệp nước này đã cắt giảm dự báo sản lượng nội địa trong năm tiếp thị hiện tại xuống 9,72 triệu tấn, giảm gần 9% so với mức 10,07 triệu tấn của 1 năm trước đó.

"Sản lượng đường quốc gia thấp hơn dự kiến", Ủy ban Triển vọng nông nghiệp Trung Quốc cho biết trong một báo cáo hồi đầu tháng này, trích dẫn lí do là tác động của thời tiết xấu và dịch Covid-19 bùng phát.

Hồi tháng 4, nhập khẩu đường của đại lục tăng 134,5% so với 1 năm trước, sau khi giảm trong 6 tháng liên tiếp. Brazil là nguồn cung lớn nhất cho thị trường đại lục, chiếm gần 77% thị phần.

Giá đường ở Trung Quốc ngày 24/5 tăng nhẹ 5,7% so với cách đây 1 tháng, mặc dù chúng vẫn thấp hơn giá của các loại đường nhập khẩu. Theo ông Dong, chuỗi cung ứng của Trung Quốc an toàn, với 7-8 triệu tấn trong kho dự trữ quốc gia.

Các đợt bùng phát Covid-19 gần đây trong nước đang đè nặng lên nhu cầu ở đại lục, một xu hướng được phản ánh qua việc giảm mạnh doanh số bán lẻ và doanh thu trong lĩnh vực ăn uống vào tháng 4 so với 1 năm trước đó. Các biện pháp kiểm soát đại dịch cũng ảnh hưởng đến công tác hậu cần.

“Hiện tại, mức chi tiêu của người tiêu dùng cho các mặt hàng thực phẩm và đồ uống đã giảm đáng kể, ngay cả ở các thành phố không có dịch bệnh bùng phát hoặc bị phong tỏa. Do đó, rất khó lạc quan về nhu cầu đường ở Trung Quốc", ông Friedrichs bình luận.

Quỳnh Anh

Nga-Ukraine: Vì đâu 2 nước anh em, những người đồng bào chĩa súng vào nhau?

Nhiều người thắc mắc vì sao xảy ra cuộc chiến giữa Nga-Ukraine, vốn là 2 nước cộng hòa anh em cùng chung dưới mái nhà Liên Xô, và giữa những người mà ông Putin gọi là “đồng bào”.

tin nổi bật

Nhật Bản chuẩn bị phổ biến SGK kỹ thuật số hoàn toàn miễn phí

Tương tự sách giáo khoa (SGK) truyền thống, SGK điện tử ở Nhật Bản sẽ được mua bằng ngân sách nhà nước và cấp phát miễn phí cho học sinh.

Tên các nước: Không nên áp dụng quy tắc duy nhất khi dịch tên phổ biến

Qua tên gọi của một số nước lớn và thường dùng trong tiếng Việt cho thấy cần căn cứ thực tiễn của các tên đó mà quy định tiếp theo hoặc sử dụng hơn 1 (ví dụ 2) tên gọi chính thức…

Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc: Thay đổi sâu rộng trong lãnh đạo chủ chốt

Đại hội 20 được coi là hoạt động quan trọng nhất trong đời sống chính trị của Trung Quốc.

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Một kỷ nguyên hợp tác mới Việt Nam - Nhật Bản

“Hãy coi năm 2023 là năm đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới cho cả Nhật Bản và Việt Nam”, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama chia sẻ với Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Lời hiếm gặp của bộ trưởng và thách thức thoát ra để vượt lên

Áp lực, khó khăn những tháng cuối năm 2022 gia tăng; rủi ro, thách thức tới tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô rất lớn... Những ngôn từ hiếm gặp của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư cho thấy bộ máy phải cùng nỗ lực vươn lên đạt các mục tiêu phát triển.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Tạo cú hích giáo dục sau trung học, nâng cấp nguồn nhân lực thời đại số

Để đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần có những chuyển biến lớn để gia tăng nhanh chóng nguồn nhân lực có kỹ năng và trình độ cao cả về số lượng lẫn chất lượng.

Thang dây cho mỗi căn hộ: Điều bắt buộc với chủ đầu tư chung cư

Từ những năm 1990, nếu ai đi nước ngoài có dịp ở các khách sạn cao tầng như ở Hàn Quốc hay Nhật Bản đều thấy bộ thang dây cứu nạn để trong ngăn kéo của kệ tivi…

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.

Trung Quốc muốn thành mặt trời địa chính trị?

Trung Quốc không muốn trở thành siêu cường - một cực của nhiều quốc gia trong hệ thống quốc tế. Họ muốn trở thành siêu cường - mặt trời địa chính trị để phần còn lại của hệ thống quay xung quanh.