Vươn lên tự chủ chứ không chịu phụ thuộc

Tư tưởng của Thủ tướng phát triển nền kinh tế “tự chủ, độc lập” trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng là cực kỳ xác đáng.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam năm 2022 tổ chức cuối tuần vừa rồi ở TP.HCM, Thủ tướng Phạm Minh Chính lý giải vì sao nền kinh tế Việt Nam cần tự chủ, độc lập: Trong bối cảnh hiện nay, việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả là hết sức cần thiết. Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ là một yếu tố then chốt để bảo đảm độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia dân tộc. Đó cũng là cách thức hiệu quả để nâng cao thế và lực của đất nước, phát huy sức mạnh dân tộc gắn với sức mạnh thời đại; là phương thức hữu hiệu góp phần giải quyết những vấn đề nội tại đặt ra đối với nền kinh tế.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 4 năm 2022. Ảnh: TTXVN

Trong nhiều dịp trước đó, Thủ tướng không ít lần nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng nền kinh tế tự chủ, độc lập. Trên thực tế, vấn đề này đã được các nhà hoạch định chính sách tiền bối đặt ra trong suốt thời gian dài. Quan điểm phát triển “ngoại lực là quan trọng, nội lực là quyết định” đã từng được nhấn mạnh tại một vài kỳ Đại hội trước đây.

Đáng tiếc là việc triển khai chủ trương của Đảng vào thực tế chưa được như mong muốn. Chúng ta có những chính sách phát triển các ngành công nghiệp “mũi nhọn”, nhưng các chính sách đó lại phân tán, ôm đồm quá nên được không ít người gọi là nền công nghiệp “gai mít”. Các ngành công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ không định hình rõ nét, các nền tảng công nghiệp, đặc biệt của doanh nghiệp nhà nước, ngày càng lụi tàn. Trên những nơi từng là đại công xưởng, nhà máy cơ khí giờ mọc lên các tòa nhà, khu dân cư.

Trong không ít trường hợp, các doanh nghiệp Việt Nam không làm nổi cái ốc vít, vỏ hộp hay chai nhựa vốn là những phụ tùng đơn giản nhất. Trong nhiều ngành, các doanh nghiệp Việt Nam chỉ đơn giản là nhập khẩu nguyên vật liệu về sản xuất, gia công. Người Việt Nam chúng ta vẫn chỉ làm ở đáy của chuỗi giá trị và rất khó vươn lên trên cao. Lao động giá rẻ vẫn là một trong các điểm mạnh để thu hút đầu tư nước ngoài.

Các số liệu thống kê trước đây từng cho biết, khu vực kinh tế hộ gia đình chiếm tới 33% GDP, có nghĩa, nền kinh tế dựa vào các thành phần li ti là chính, rất khó vươn lên cao để cạnh tranh với khu vực hay thế giới. 

Khu vực FDI ngày càng lớn mạnh 

Kể từ khi Việt Nam thông qua luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, luồng vốn FDI đã mang lại sức sống năng động, tươi mới cho nền kinh tế. Theo báo cáo Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam 2021 do TS Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư  nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư làm chủ biên, tính đến cuối năm ngoái, Việt Nam đã thu hút được 408 tỷ USD với 35.527 dự án FDI còn hiệu lực, số vốn đã thực hiện 251,6 tỷ USD, đạt 61,7 % tổng vốn đăng ký. 

Vai trò của FDI trong tăng trưởng GDP ngày càng quan trọng. Tỷ trọng của khu vực FDI trong GDP tăng dần từ 2,1% năm 1989 lên 22,3% năm 2020. FDI cũng trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng, với tốc độ luôn cao hơn các thành phần kinh tế khác, đóng góp ngày càng tăng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Giai đoạn 2016-2020, tỷ trọng FDI trong tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội đạt 23,1%.

Không đánh giá DNNN theo từng dự án, mà đánh giá toàn bộNếu không thay đổi cách đánh giá thì sẽ không tạo ra sự phát triển doanh nghiệp nhà nước (DNNN), các DNNN sẽ tiếp tục có tốc độ tăng trưởng thấp như hiện nay để an toàn.Xem ngay

Năm 2021, xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI đạt 246,7 tỷ USD, tăng 20,7% so với năm trước và chiếm 73,6% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Khu vực FDI xuất siêu 26,7 tỷ USD, nếu tính cả dầu thô thì xuất siêu gần 28,5 tỷ USD. Tỷ trọng kim ngạnh xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI trong tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước tăng từ 26,3% giai đoạn 1989-1996 lên 70,5% giai đoạn 2016- 2020, trong đó năm 2020 chiếm 71,7%.

Xét về cơ cấu thu nộp NSNN, khu vực FDI chiếm 25,8% tổng thu. Riêng trong giai đoạn 2011-2020, khu vực kinh tế này chiếm bình quân 28% tổng thu NSNN hàng năm. Đặc biệt, tại một số địa phương, khu vực FDI giữ vai trò chủ đạo trong đóng góp ngân sách như Vĩnh Phúc (93,5%), Bắc Ninh (72%), Đồng Nai (63%), Bắc Giang (60%) và Bình Dương (52%).

Như vậy, tỷ trọng đóng góp vào GDP, tỷ trọng trong kim ngạch xuất khẩu và đóng góp cho ngân sách của khu vực FDI ngày càng lớn và thậm chí vượt trội, lấn át các khu vực kinh tế khác.

Trong năm 2021, khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu 25,5 tỷ USD. Cần phân tích vì sao doanh nghiệp trong nước lại nhập siêu nhiều đến vậy, để làm gì? 

Cần xây dựng lực lượng doanh nghiệp dân tộc lớn mạnh

Vươn lên tự chủ 

Nhắc lại những con số liên quan đến vốn FDI kể trên không phải để so bì, phân biệt đối xử vốn FDI mà là để khẳng định một quan điểm: cần xây dựng lực lượng doanh nghiệp dân tộc lớn mạnh, làm chủ thị trường trong nước, có các sản phẩm cạnh tranh ở nước ngoài.

Trên nền tảng đó, các chính sách liên quan đến doanh nghiệp cần thiết kế trên tinh thần “điều gì có lợi cho dân thì hết sức làm, điều gì có hại cho dân thì hết sức tránh”. Các doanh nghiệp cần được đảm bảo về quyền tài sản, về xét xử ở tòa án; các chương trình cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính cần được tiếp thêm xung lực. Hơn nữa, họ cần được đảm bảo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định để tránh những cú sốc đổ vỡ. Giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kìm chế lạm phát là quan trọng nhất hiện nay đối với doanh nghiệp và người dân.

Nghị quyết 10 về phát triển kinh tế tư nhân năm 2017 đặt ra mục tiêu: phấn đấu đến năm 2020 có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp; đến năm 2025 có hơn 1,5 triệu doanh nghiệp và 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp.

Mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp đến 2020 đã thất bại, nhưng chưa được làm rõ. Vậy có nên tổng kết, đánh giá để rút ra các bài học cho các mục tiêu tới đây hay không?

Nghị quyết cũng nêu, tốc độ tăng trưởng của kinh tế tư nhân cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Phấn đấu tăng tỉ trọng đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân vào GDP để đến năm 2020 đạt khoảng 50%, năm 2025 khoảng 55%, đến năm 2030 khoảng 60-65%. Thực hiện những mục tiêu đó sẽ góp phần làm cho nền kinh tế tự chủ, độc lập trong biến động toàn cầu.

Tư Giang - Lan Anh

Chậm tiêu tiền công và chuyện dám nghĩ, dám làmHồi đầu tháng này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký quyết định thành lập 6 tổ công tác do 4 Phó Thủ tướng và 2 Bộ trưởng làm tổ trưởng.

tin nổi bật

Về nơi ‘nằm sấp thấy cá, nằm ngửa thấy ong’

Tương Dương - Nghệ An cùng với Hương Khê - Hà Tĩnh và Đông Hà - Quảng Trị là ba điểm nắng nóng nhất miền Trung. Nhưng ít ai biết rằng, ở ngay cạnh “rốn nóng” Tương Dương lại là một điểm đến lý thú bậc nhất ở miền tây Nghệ An.

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Singapore - bậc thầy về tuyển chọn, cử người ra nước ngoài học tập

Để cử người ra nước ngoài học sau đó về làm cho khu vực công, đảo quốc sư tử làm rất bài bản từ khâu tuyển chọn đến khâu sử dụng.

Người tài không bỏ việc, chỉ rời bỏ sếp kém

Không ít người tài được đưa đi đào tạo, sau khi tốt nghiệp được bố trí công việc thì xin nghỉ hoặc chuyển ra ngoài cơ quan nhà nước. Họ không rời bỏ công việc mà chỉ rời bỏ người quản lý yếu kém.

Những tín hiệu sau cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ - Trung

Đây là lần hội đàm đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Mỹ - Trung kể từ cuộc tiếp xúc tháng 10/2021 trong bối cảnh hai cường quốc tăng cường tương tác khi phương Tây đang tập trung vào xung đột Nga - Ukraine.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.