Vu Lan: Mùa hiếu hạnh, mùa báo đáp cha mẹ, nhớ công đức tổ tiên

Rằm tháng 7 âm lịch là lễ Vu Lan báo hiếu, nhắc nhở người dân Việt không chỉ nhớ công lao sinh thành của cha mẹ, biết ơn tổ tiên ngàn đời mà còn nhắc nhở hiếu nghĩa với cha mẹ đang còn sống.

"Uống nước nhớ nguồn/ Làm con phải hiếu/ Em ơi có nhớ năm xưa/ Những ngày còn thơ/ Công ai nuôi dưỡng/ Công đức sinh thành/ Người ơi đừng quên/ Công cha như núi Thái Sơn/ Nghĩa mẹ như nước/ Trong nguồn chảy ra". Lời bài hát Ơn nghĩa sinh thành vô cùng giản dị nhưng ý nghĩa của nhạc sĩ Dương Thiệu Tước là lời nhắc nhở những người con sinh ra phải biết ơn công đức trời biển của cha mẹ. Đó cũng là truyền thống uống nước nhớ nguồn được người Việt lưu truyền ngàn đời nay. 

Những ngày tháng 7 người Việt lại lên chùa, cúng lễ báo đáp đấng sinh thành đã mất, cầu an cho cha mẹ còn đang sống. Lễ Vu Lan từ lâu đã là dịp để người Việt tri ân công đức tổ tiên.  Nguồn gốc của ngày rằm tháng 7, theo kinh Vu Lan Bồn, lễ Vu Lan phát xuất từ thời Đức Phật. Ngài đã dạy phương thức báo hiếu cho cha mẹ ở đời này và nhiều đời khác. Người đầu tiên tiếp nhận chính là Tôn giả Mục Kiền Liên - một trong 10 vị đệ tử xuất chúng của Đức Phật. 

Kinh Vu Lan Bồn ghi lại, khi Bồ Tát Mục Kiền Liên tu thành chánh quả, tưởng nhớ mẫu thân, đã dùng tuệ nhãn kiếm tìm khắp nơi trong trời đất, liền thấy mẹ mình đang ở trong loài ngạ quỷ, bị đói khát hành hạ rất khổ sở. Thương mẹ, Ngài đã vận thần thông xuống cõi ngạ quỷ dâng bát cơm đầy cho mẹ. Rất tiếc, bà Thanh Đề còn quá sân si và bởi ác nghiệp còn quá nặng nên khi bốc cơm đưa vào miệng thì cơm biến thành lửa. Tôn giả Mục Kiền Liên không có cách nào cứu được mẹ nên Ngài liền quay về hỏi Đức Phật.

Đức Phật dạy rằng: "Dù ông có thần thông quảng đại như thế nào cũng không đủ sức cứu mẹ ông, chỉ có một cách là nhờ sự hợp lực của chư tăng khắp nơi, sau 3 tháng an cư kiết hạ cùng tập trung chú nguyện mới có thể chuyển hoá được nghiệp lực giúp mẹ ông thoát khỏi cảnh khổ". Tôn giả Mục Kiền Liên làm theo lời Đức Phật, cung thỉnh chư Tăng, sắm sửa lễ cúng vào ngày 15/7 âm lịch. Sau đó, mẹ của Ngài được giải thoát. Trong dịp này Đức Phật cũng dạy: Chúng sanh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ cũng theo cách này (Vu-Lan-Bồn Pháp) mà làm". Từ đó, ngày lễ Vu Lan ra đời.

Làm theo lời Phật, mẹ của Mục Liên đã được giải thoát. Phật cũng dạy rằng, chúng sinh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ cũng có thể làm theo cách này (Vu Lan Bồn Pháp). Từ đó, ngày lễ Vu Lan ra đời. Đối với Phật giáo, trong dịp lễ Vu lan, phật tử thường cầu siêu cho người đã khuất, làm phúc bố thí, phóng sinh để tích phước cầu an, cầu mong cho cha mẹ được tăng phúc tăng thọ, hóa giải nghiệp chướng.

Hoa hồng đỏ và trắng trong nghi thức 'Bông hồng cài áo'.

Ở Việt Nam, lễ Vu lan thường được tổ chức vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, là một ngày lễ lớn của Phật giáo để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ. Cũng trong lễ này còn có nghi thức 'Bông hồng cài áo' vô cùng ý nghĩa. Người Việt ta có một quy ước: nếu ai đó còn cha mẹ sẽ được cài một bông hoa màu hồng lên áo. Ai đã mất cha mẹ thì cài hoa trắng. Người cài hoa trắng sẽ thấy như một sự nhắc nhở, sẻ chia, không bao giờ quên ơn cha mẹ. Ngày Vu Lan do là dịp để những người con báo hiếu, nhớ về đấng sinh thành đã khuất và báo đáp cha mẹ còn đang tại thế.  

Khi cuộc sống ngày càng gấp gáp hơn thì ngày rằm đặc biệt này là khoảng lặng để mỗi người nhìn lại chữ hiếu và ý thức rõ hơn về trách nhiệm với tiền nhân. Ngày rằm tháng 7 vì thế mà đã trở thành một ngày đặc biệt thấm đẫm tinh thần nhân văn, đi sâu vào tâm thức người Việt.  

Ngày nay, lễ Vu Lan không đơn thuần chỉ có ý nghĩa tôn giáo thiêng liêng mà còn có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, hướng mỗi người trở về với cội nguồn dân tộc, về với đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn'. Lễ Vu Lan của Phật giáo đã trở thành truyền thống của tinh thần báo hiếu, báo ân, phù hợp với tinh thần tín ngưỡng thờ tổ tiên của người dân Việt và tô đậm đạo lý đền ơn đáp nghĩa của dân tộc.    

Ngày nay, Đại lễ Vu Lan đã được hiểu với ý nghĩa rộng hơn: Kêu gọi ý thức xã hội về tinh thần đền ơn đáp nghĩa của Đức Phật, khuyến khích con người tri ân, đền ơn bốn nguồn ân đức. Đó là tri ân và đền ơn cha mẹ sinh thành; thầy cô giáo những người dạy dỗ, truyền đạt tri thức cho con người; tri ân các bậc tiền bối đã dựng xây đất nước, các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh mang lại độc lập, chủ quyền thiêng liêng cho toàn đất nước và cuối cùng là tri ân chính đồng loại con người.  

Có thể nói Vu Lan còn là nét đẹp truyền thống tri ân và báo ân, một nét đẹp nổi bật trong Phật giáo, cũng là nét đẹp trong truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam. 

An Đông
   

tin nổi bật

Nền tảng phát triển kinh tế nông thôn ở Tiền Giang

Xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực gắn với truy xuất nguồn gốc hàng hóa đã giúp Tiền Giang có nhiều sản phẩm OCOP cấp tỉnh có sức cạnh tranh.

Phát triển sản phẩm OCOP gắn với xây dựng nông thôn mới ở Thanh Hóa

Huyện Yên Định (Thanh Hóa) đã từng bước tạo thương hiệu cho nông sản địa phương, định danh nông sản, xây dựng chuỗi giá trị hướng đến đưa sản vật của tỉnh đến thị trường trong và ngoài nước.

Hệ giá trị Việt Nam: Sức mạnh nội sinh để phát triển đất nước

Thời kỳ đổi mới, các văn kiện của Đảng, đặc biệt là Văn kiện Đại hội XIII đã đặt ra vấn đề xây dựng văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam là một trong những nội dung trọng tâm, cốt lõi thúc đẩy phát triển đất nước phồn vinh và hạnh phúc.

Đối ngoại tiên phong, đồng hành cùng đất nước

Để nhìn lại những thành tựu đối ngoại đạt được cũng như đưa ra phân tích, đánh giá về thời cơ và thách thức với đối ngoại Việt Nam trong thời gian tới, VietNamNet tổ chức cuộc tọa đàm với chủ đề “Đối ngoại tiên phong, đồng hành cùng đất nước”.

Nguồn lực người Việt ở trong và ngoài nước: Sức mạnh để vươn xa

Dù trong quá khứ hay hiện tại, tương lai, tình yêu đất nước luôn là chất keo kết dính quy tụ đồng bào ta ở khắp năm châu, là nền tảng kiến tạo sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và là động lực đưa đất nước ta vươn lên.

Nguồn lực người Việt trong và ngoài nước: Sức mạnh mềm, điểm tựa để vươn xa

Phát huy truyền thống yêu nước nồng nàn và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) ngay từ khi mới hình thành, đã luôn đồng hành cùng đất nước trong mọi hoàn cảnh.

Giảm nghèo bền vững: Thay đổi phương thức hỗ trợ, thúc đẩy ứng dụng công nghệ

Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025 có những thay đổi, bổ sung lớn nào so với giai đoạn trước? Tư duy, phương thức hỗ trợ người nghèo được điều chỉnh ra sao, cùng với đó những thách thức nào đặt ra?...

Chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới: Cấp 5.300 mã định danh nông sản Việt

Hiện cả nước có 5.300 mã số vùng trồng được công nhận. Đây được coi là mã định danh và là một trong những yêu cầu bắt buộc của các thị trường nhập khẩu nông sản đối với vùng nguyên liệu xuất khẩu.

Nông thôn mới thông minh: Cả hệ sinh thái số hoạt động ở xã thuần nông

Ở xã nông thôn mới thông minh Yên Hòa, cả một hệ sinh thái số đang hoạt động nên người dân có thể quét mã QR code thanh toán khi mua hàng, tư vấn khám bệnh từ xa…

Bảo tồn và lan tỏa văn hóa dân tộc Thái tại làng du lịch cộng đồng Nà Sự, Điện Biên

Chà Nưa là xã miền núi biên giới, cách trung tâm huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 45km, có 4,1 km đường biên giáp với nước CH Dân chủ nhân dân Lào. Xã có 4 dân tộc cùng sinh sống, trong đó dân tộc Thái chiếm tới 84,73%.

Xòe Thái - biểu tượng văn hóa gắn kết cộng đồng

Giữa tháng 12 năm ngoái, Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể đã chính thức ghi danh Nghệ thuật Xòe Thái của Việt Nam vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

"Mắt thần" giúp xóa tụ điểm ma túy khét tiếng ở Tây Bắc

Từng là một bản ma túy phức tạp với hàng chục con nghiện - Pa Mu (xã Hua Bum, Nậm Nhùn, Lai Châu) nay bình yên hơn nhờ có hệ thống camera giám sát lắp khắp bản.

Bảo tồn văn hóa, xã hội vùng đồng bào DTTS trong tình hình hiện nay

Cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, mỗi dân tộc đều có sắc thái văn hóa riêng, vừa thể hiện bản sắc tộc người, vừa góp phần làm phong phú, đa dạng cho nền văn hóa chung.

Vượt khó thực hiện chỉ tiêu về y tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao

Việc triển khai thực hiện tiêu chí y tế ở các xã nông thôn mới nâng cao trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã đạt được những kết quả tích cực.

Những cao tốc kết nối từ Hà Nội đến các tỉnh phía bắc

Những tuyến cao tốc hiện đại, nối liền thủ đô với nhiều tỉnh phía Bắc như Cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, Cao Bồ - Mai Sơn, Hà Nội - Hải Phòng, Vân Đồn - Móng Cái... giúp việc đi lại nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế.