Vu Lan: Mùa hiếu hạnh, mùa báo đáp cha mẹ, nhớ công đức tổ tiên

Rằm tháng 7 âm lịch là lễ Vu Lan báo hiếu, nhắc nhở người dân Việt không chỉ nhớ công lao sinh thành của cha mẹ, biết ơn tổ tiên ngàn đời mà còn nhắc nhở hiếu nghĩa với cha mẹ đang còn sống.

"Uống nước nhớ nguồn/ Làm con phải hiếu/ Em ơi có nhớ năm xưa/ Những ngày còn thơ/ Công ai nuôi dưỡng/ Công đức sinh thành/ Người ơi đừng quên/ Công cha như núi Thái Sơn/ Nghĩa mẹ như nước/ Trong nguồn chảy ra". Lời bài hát Ơn nghĩa sinh thành vô cùng giản dị nhưng ý nghĩa của nhạc sĩ Dương Thiệu Tước là lời nhắc nhở những người con sinh ra phải biết ơn công đức trời biển của cha mẹ. Đó cũng là truyền thống uống nước nhớ nguồn được người Việt lưu truyền ngàn đời nay. 

Những ngày tháng 7 người Việt lại lên chùa, cúng lễ báo đáp đấng sinh thành đã mất, cầu an cho cha mẹ còn đang sống. Lễ Vu Lan từ lâu đã là dịp để người Việt tri ân công đức tổ tiên.  Nguồn gốc của ngày rằm tháng 7, theo kinh Vu Lan Bồn, lễ Vu Lan phát xuất từ thời Đức Phật. Ngài đã dạy phương thức báo hiếu cho cha mẹ ở đời này và nhiều đời khác. Người đầu tiên tiếp nhận chính là Tôn giả Mục Kiền Liên - một trong 10 vị đệ tử xuất chúng của Đức Phật. 

Kinh Vu Lan Bồn ghi lại, khi Bồ Tát Mục Kiền Liên tu thành chánh quả, tưởng nhớ mẫu thân, đã dùng tuệ nhãn kiếm tìm khắp nơi trong trời đất, liền thấy mẹ mình đang ở trong loài ngạ quỷ, bị đói khát hành hạ rất khổ sở. Thương mẹ, Ngài đã vận thần thông xuống cõi ngạ quỷ dâng bát cơm đầy cho mẹ. Rất tiếc, bà Thanh Đề còn quá sân si và bởi ác nghiệp còn quá nặng nên khi bốc cơm đưa vào miệng thì cơm biến thành lửa. Tôn giả Mục Kiền Liên không có cách nào cứu được mẹ nên Ngài liền quay về hỏi Đức Phật.

Đức Phật dạy rằng: "Dù ông có thần thông quảng đại như thế nào cũng không đủ sức cứu mẹ ông, chỉ có một cách là nhờ sự hợp lực của chư tăng khắp nơi, sau 3 tháng an cư kiết hạ cùng tập trung chú nguyện mới có thể chuyển hoá được nghiệp lực giúp mẹ ông thoát khỏi cảnh khổ". Tôn giả Mục Kiền Liên làm theo lời Đức Phật, cung thỉnh chư Tăng, sắm sửa lễ cúng vào ngày 15/7 âm lịch. Sau đó, mẹ của Ngài được giải thoát. Trong dịp này Đức Phật cũng dạy: Chúng sanh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ cũng theo cách này (Vu-Lan-Bồn Pháp) mà làm". Từ đó, ngày lễ Vu Lan ra đời.

Làm theo lời Phật, mẹ của Mục Liên đã được giải thoát. Phật cũng dạy rằng, chúng sinh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ cũng có thể làm theo cách này (Vu Lan Bồn Pháp). Từ đó, ngày lễ Vu Lan ra đời. Đối với Phật giáo, trong dịp lễ Vu lan, phật tử thường cầu siêu cho người đã khuất, làm phúc bố thí, phóng sinh để tích phước cầu an, cầu mong cho cha mẹ được tăng phúc tăng thọ, hóa giải nghiệp chướng.

Hoa hồng đỏ và trắng trong nghi thức 'Bông hồng cài áo'.

Ở Việt Nam, lễ Vu lan thường được tổ chức vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, là một ngày lễ lớn của Phật giáo để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ. Cũng trong lễ này còn có nghi thức 'Bông hồng cài áo' vô cùng ý nghĩa. Người Việt ta có một quy ước: nếu ai đó còn cha mẹ sẽ được cài một bông hoa màu hồng lên áo. Ai đã mất cha mẹ thì cài hoa trắng. Người cài hoa trắng sẽ thấy như một sự nhắc nhở, sẻ chia, không bao giờ quên ơn cha mẹ. Ngày Vu Lan do là dịp để những người con báo hiếu, nhớ về đấng sinh thành đã khuất và báo đáp cha mẹ còn đang tại thế.  

Khi cuộc sống ngày càng gấp gáp hơn thì ngày rằm đặc biệt này là khoảng lặng để mỗi người nhìn lại chữ hiếu và ý thức rõ hơn về trách nhiệm với tiền nhân. Ngày rằm tháng 7 vì thế mà đã trở thành một ngày đặc biệt thấm đẫm tinh thần nhân văn, đi sâu vào tâm thức người Việt.  

Ngày nay, lễ Vu Lan không đơn thuần chỉ có ý nghĩa tôn giáo thiêng liêng mà còn có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, hướng mỗi người trở về với cội nguồn dân tộc, về với đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn'. Lễ Vu Lan của Phật giáo đã trở thành truyền thống của tinh thần báo hiếu, báo ân, phù hợp với tinh thần tín ngưỡng thờ tổ tiên của người dân Việt và tô đậm đạo lý đền ơn đáp nghĩa của dân tộc.    

Ngày nay, Đại lễ Vu Lan đã được hiểu với ý nghĩa rộng hơn: Kêu gọi ý thức xã hội về tinh thần đền ơn đáp nghĩa của Đức Phật, khuyến khích con người tri ân, đền ơn bốn nguồn ân đức. Đó là tri ân và đền ơn cha mẹ sinh thành; thầy cô giáo những người dạy dỗ, truyền đạt tri thức cho con người; tri ân các bậc tiền bối đã dựng xây đất nước, các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh mang lại độc lập, chủ quyền thiêng liêng cho toàn đất nước và cuối cùng là tri ân chính đồng loại con người.  

Có thể nói Vu Lan còn là nét đẹp truyền thống tri ân và báo ân, một nét đẹp nổi bật trong Phật giáo, cũng là nét đẹp trong truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam. 

An Đông
   

tin nổi bật

Đẩy mạnh đổi mới tư duy, đột phá, sáng tạo trong công tác ngoại giao kinh tế

Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh đổi mới tư duy, mạnh dạn, đột phá, sáng tạo trong công tác ngoại giao kinh tế, trên cơ sở giữ vững nguyên tắc, chắc chắn, thận trọng, kiên định mục tiêu và chân thành, khiêm tốn.

Tạo mọi điều kiện để có môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài

Chính phủ Việt Nam hoan nghênh và cam kết tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư kinh doanh hiệu quả, thành công và bền vững tại Việt Nam với tinh thần "Vượt qua thách thức, nắm bắt cơ hội, hợp tác phát triển".

EVFTA góp phần đưa thương mại hai chiều Việt Nam - EU liên tục tăng trưởng

Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá sau 2 năm đi vào thực thi, hiệp định EVFTA góp phần đưa thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU liên tục tăng trưởng, đầu tư từ EU vào Việt Nam có xu hướng tăng.

Tết Trung thu - Ngày Tết dành cho con trẻ, người lớn nhớ lại tuổi thơ

Ngày Tết Trung thu hay còn có tên gọi khác là Tết Thiếu nhi, Tết Trẻ con... từ bao đời nay vẫn là ngày tết dành cho trẻ em, thể hiện sự chăm lo cho đời sống tinh thần, vật chất đủ đầy cho thế hệ tương lai vốn là truyền thống của dân tộc ta.

"Trở về quê hương, đóng góp xây dựng TPHCM văn minh - hiện đại - nghĩa tình"

Tại thành phố Hồ Chí Minh hiện có khoảng hơn 3.000 doanh nghiệp do kiều bào đầu tư với số vốn hơn 45 nghìn tỷ đồng, thu hút hơn 400 trí thức kiều bào về làm việc dài hạn, gần 200 tri thức tham gia hợp tác nghiên cứu.

Nỗ lực nâng tầm hợp tác kinh tế thành một trụ cột xứng tầm quan hệ Việt - Lào

Chủ tịch nước mong muốn hai nước cùng nỗ lực nâng tầm hợp tác kinh tế thành một trụ cột xứng tầm với quan hệ đặc biệt Việt - Lào, có tư duy hợp tác mới với nhiều biện pháp mạnh, đột phá, vừa phát huy nội lực, vừa mở rộng hợp tác quốc tế.

Ngành đóng thuyền và tàu thuyền ở Việt Nam thời Nguyễn

Hiếm tác giả viết một cuốn sách dành riêng về chủ đề ngành đóng thuyền cũng như kỹ thuật, thành tựu đóng tàu thuyền mà người Việt Nam đã từng đạt được trong lịch sử phát triển dài của mình.

'Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy: Biểu tượng tự hào dân tộc Việt Nam'

Câu chuyện về sự ra đời và ý nghĩa lịch sử văn hóa của các biểu tượng thiêng liêng của dân tộc được tái hiện tại Triển lãm trực tuyến: "Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy: Biểu tượng tự hào dân tộc Việt Nam".

Ấn tượng mô hình trồng cây công nghiệp ngắn ngày cho thu nhập cao ở Thông Nông

Với điều kiện khí hậu, đất đai phù hợp với cây thuốc lá nguyên liệu, một số huyện Hòa An, Hà Quảng, Thông Nông... nhiều năm nay đã tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang trồng cây thuốc lá theo hướng sản xuất hàng hóa nâng cao đời sống người dân.

Việt Nam cần phải có sự đồng hành, hợp tác cùng có lợi với cả cộng đồng quốc tế

Theo Chủ tịch nước, Việt Nam cần phải có sự ủng hộ, đồng hành, hợp tác cùng có lợi với cả cộng đồng quốc tế để có thêm ngoại lực làm mạnh thêm quốc lực chung cho phát triển nhanh, bền vững.

Nam Định: Tổ chức trở lại Lễ hội truyền thống Đền Trần

Sau 2 năm chịu ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, Lễ hội Đền Trần tháng 8 năm Nhâm Dần 2022, kỷ niệm 722 năm ngày hóa Đức Thánh Trần sẽ được tổ chức trở lại.

Tri ân, đền ơn đáp nghĩa nhân 50 năm chiến thắng Chốt chặn Tàu Ô

Nhiều hoạt động tri ân, đền ơn đáp nghĩa diễn ra tại huyện Hớn Quản và thị xã Bình Long (tỉnh Bình Phước) nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày thương binh, liệt sỹ và kỷ niệm 50 năm chiến thắng Chốt chặn Tàu Ô (28/8/1972-28/8/2022).

Phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng chủ động, hiện đại

Việc thực hiện Nghị quyết số 08 góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất và hiệu quả.

Bảo vệ tổ quốc từ sớm, từ xa: Nỗ lực gia tăng sức mạnh biển

Những nỗ lực của Việt Nam đang làm tăng lợi thế của một quốc gia có bờ biển dài, không gian biển rộng lớn, giàu nguồn tài nguyên thiên nhiên, nằm ở vị trí chiến lược hàng hải và quân sự ở khu vực Tây Thái Bình Dương.

Đại lễ 3 ngày cầu siêu cho đồng bào tử nạn vì Covid-19

Tròn 1 năm sau khi làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 4 quét qua TP.HCM lấy đi sinh mạng của hàng ngàn người, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM tổ chức Đại lễ tưởng niệm - kỳ siêu đồng bào tử vong và cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong đại dịch.