Các quốc đảo Thái Bình Dương trong ‘vòng ngắm’ của Trung Quốc

Chuyến thăm kéo dài 10 ngày của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới các quần đảo Thái Bình Dương giàu tài nguyên đã đưa nơi từng bị coi là "vùng nước khuất ngoại giao" trở thành tâm điểm chú ý trên bản đồ địa chính trị thế giới.

Trọng tâm của chuyến đi là cuộc thảo luận về một thỏa thuận an ninh được đề xuất giữa ông Vương với các ngoại trưởng của 10 quốc đảo Thái Bình Dương.

Trung Quốc đã không nhận được sự đảm bảo về hiệp ước từ các lãnh đạo ngoại giao nói trên, nhưng mối quan tâm mới của họ đối với khu vực đã thu hút sự chú ý từ những nước gắn kết truyền thống ở Thái Bình Dương như Mỹ, Australia và New Zealand.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (trái) có mặt ở thủ đô Suva của Fiji ngày 30/5, nơi ông giữ vai trò đồng chủ tọa cuộc họp trực tuyến với những ngươi đồng cấp của các quốc đảo Thái Bình Dương. Ảnh: SCMP

Theo giới quan sát, cho đến nay, quần đảo Thái Bình Dương đã từ chối bị lôi kéo vào cuộc chơi địa chính trị, nhưng có thể tìm cách giảm bớt ràng buộc với các cường quốc chiếm đóng thuộc địa cũ bằng cách gắn kết với nhiều quốc gia hơn, bao gồm cả Trung Quốc.

Nỗ lực tiếp cận

Chuyến công du cuối tháng 5 đã đưa ông Vương đến quần đảo Solomon, Kiribati, Samoa, Fiji, Tonga, Vanuatu và Papua New Guinea. Nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc cũng có các cuộc đối thoại trực tuyến với những người đồng cấp từ quần đảo Cook và Micronesia.

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng, giữa lúc đó, Ngoại trưởng Australia Penny Wong đã hạ cánh ở Samoa trong chuyến công du thứ 2 tới khu vực này chỉ trong vòng 10 ngày sau khi nhậm chức. Bà Wong đề xuất tặng một tàu tuần tra mới cho Samoa vào năm sau để thay thế một chiếc đã bị mắc cạn.

Khu vực này cũng là trọng tâm của cuộc hội đàm giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern, trong đó ông Biden nói rằng hai bên “có nhiều việc phải làm ở các đảo Thái Bình Dương”.

“Thái Bình Dương, theo kinh nghiệm của tôi, chưa bao giờ chứng kiến mức độ hoạt động của Ngoại trưởng Trung Quốc như vừa qua. Tôi nghĩ, việc Trung Quốc không giành được một thỏa thuận khu vực chỉ càng củng cố quyết tâm của họ trong việc đưa ra một đề xuất hấp dẫn hơn. Đại lục đã làm điều mà Australia và New Zealand chưa từng làm. Thái Bình Dương có thể mong đợi nhiều làn sóng ngoại giao hơn từ Trung Quốc, Australia, New Zealand và thậm chí cả Mỹ”, Henry Ivarature, một nhà nghiên cứu về Thái Bình Dương tại trường Chính sách công Crawford thuộc Đại học quốc gia Australia nhận định.

Theo Yu Lei, trưởng nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu các quốc đảo Thái Bình Dương thuộc Đại học Liêu Thành ở tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, các đảo Thái Bình Dương cũng có thể tìm cách đa dạng hóa các mối quan hệ của họ ngoài các cường quốc chiếm hữu thuộc địa trước đây để phát triển kinh tế.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tham gia một hội nghị với các đảo quốc Thái Bình Dương. Ảnh: VCG

Những quốc đảo Thái Bình Dương từng là thuộc địa của các cường quốc ở châu Âu, Mỹ và Nhật cũng như Australia và New Zealand cho đến những năm 1960, khi họ bắt đầu lần lượt giành được độc lập. Ông Yu cho rằng, việc gắn kết với nhiều quốc gia hơn có thể tạo ra đối trọng cho mối quan hệ giữa các quốc đảo với những cường quốc chiếm hữu thuộc địa cũ. Sự cạnh tranh ngày càng tăng, theo một cách lành mạnh, cũng có thể thúc đẩy nền kinh tế của chính các đảo Thái Bình Dương.

Cảnh giác với nguy cơ bị lôi kéo vào cạnh tranh địa chính trị

Tuy nhiên, một số quốc gia Thái Bình Dương cũng cảnh giác với việc bị lôi kéo vào cuộc cạnh tranh. Bắc Kinh không cho biết lí do tại sao các quan chức khu vực từ chối thỏa thuận an ninh, nhưng một số nhà lãnh đạo đã bày tỏ lo ngại về sự cạnh tranh quyền lực địa chính trị.

“Thái Bình Dương cần những đối tác thực sự chứ không phải những siêu cường chỉ tập trung vào quyền lực”, Thủ tướng Fiji Frank Bainimarama viết trên Twitter sau cuộc hội đàm với Ngoại trưởng Trung Quốc ở Suva.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - SolomonHọc thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - SolomonXem ngay

Thủ tướng Samoa Fiame Naomi Mataafa, một trong số các nhà lãnh đạo quốc đảo kêu gọi trì hoãn thỏa thuận, bày tỏ các quyết định lớn về khu vực nên được thông qua Diễn đàn các quần đảo Thái Bình Dương (PIF), cơ quan chính trị hàng đầu của khu vực.

Hãng thông tấn Talamua của Samoa dẫn lời bà Fiame cho hay: “Chúng tôi chưa đưa ra quyết định vì không có đủ thời gian để xem xét nó".

Học giả Yu lưu ý, phía Trung Quốc đã tiên lượng khả năng hiệp ước an ninh với các quốc đảo Thái Bình Dương sẽ không được thông qua trong chuyến công du của Ngoại trưởng Vương Nghị. “Đó là một thỏa thuận khu vực và có thể một số quốc đảo vẫn còn nghi ngờ, nhưng tôi nghĩ sẽ có một số cuộc thảo luận tiếp theo, chẳng hạn theo cách song phương", ông Yu nói.

Nhà nghiên cứu Ivarature lại cho rằng, đây là một bài học cho Bắc Kinh về sự cần thiết phải tìm hiểu thêm về khu vực, với các ngôn ngữ và văn hóa khác nhau của người Micronesia, Polynesia và Melanesia cũng như các thách thức phát triển kinh tế khác nhau. Ông cũng tin là sai lầm khi thảo luận một đề xuất mang tính khu vực tại một cuộc họp chỉ quy tụ 10/14 quốc đảo tại đây.

Tuy nhiên, ông Ivarature nhấn mạnh, các quan chức Trung Quốc đã tiếp xúc với các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương trong chuyến công du và lắng nghe nhu cầu của họ. Qua đó, Bắc Kinh có thể điều chỉnh để đưa ra một đề xuất mới, trong bối cảnh các quốc đảo coi họ là đối tác phát triển và sẽ tiếp tục hợp tác với Trung Quốc như những gì đã làm với Australia, New Zealand và các nước khác.

Ngoài ra, Trung Quốc và các đảo Thái Bình Dương có chung quan điểm về Bộ Tứ, một nhóm hợp tác an ninh không chính thức giữa Mỹ, Australia, Ấn Độ và Nhật Bản. Cụ thể, Bắc Kinh coi Bộ Tứ là một phần của mạng lưới liên minh do Washington dẫn đầu nhằm chống lại ảnh hưởng của họ trong khu vực. Trong khi đó, các đảo Thái Bình Dương phản đối nhóm vì Mỹ, Australia... không tham vấn họ, đồng thời định nghĩa khu vực của họ là "Thái Bình Dương xanh" và phản đối việc bị kéo vào khuôn khổ Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

"14 quốc gia trong khu vực quần đảo Thái Bình Dương đại diện cho 14 phiếu bầu và về mặt ngoại giao, chúng tôi (Trung Quốc) cần sự ủng hộ của họ. Hiện cũng có tiềm năng lớn trong hợp tác kinh tế khi quần đảo kiểm soát vùng đặc quyền kinh tế với diện tích hơn 30 triệu km2", ông Yu nhấn mạnh.

Tuấn Anh

Suy thoái kinh tế và Zero Covid đe dọa tham vọng toàn cầu của Trung QuốcCảnh báo của Thủ tướng Lý Khắc Cường về việc Trung Quốc đối mặt với thách thức do kiểm soát Covid-19 nghiêm ngặt làm dấy lên lo ngại về nguy cơ giảm tốc, thậm chí suy thoái kinh tế lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

tin nổi bật

Về nơi ‘nằm sấp thấy cá, nằm ngửa thấy ong’

Tương Dương - Nghệ An cùng với Hương Khê - Hà Tĩnh và Đông Hà - Quảng Trị là ba điểm nắng nóng nhất miền Trung. Nhưng ít ai biết rằng, ở ngay cạnh “rốn nóng” Tương Dương lại là một điểm đến lý thú bậc nhất ở miền tây Nghệ An.

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Singapore - bậc thầy về tuyển chọn, cử người ra nước ngoài học tập

Để cử người ra nước ngoài học sau đó về làm cho khu vực công, đảo quốc sư tử làm rất bài bản từ khâu tuyển chọn đến khâu sử dụng.

Người tài không bỏ việc, chỉ rời bỏ sếp kém

Không ít người tài được đưa đi đào tạo, sau khi tốt nghiệp được bố trí công việc thì xin nghỉ hoặc chuyển ra ngoài cơ quan nhà nước. Họ không rời bỏ công việc mà chỉ rời bỏ người quản lý yếu kém.

Những tín hiệu sau cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ - Trung

Đây là lần hội đàm đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Mỹ - Trung kể từ cuộc tiếp xúc tháng 10/2021 trong bối cảnh hai cường quốc tăng cường tương tác khi phương Tây đang tập trung vào xung đột Nga - Ukraine.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.