Bán căn nhà sàn được khoảng 700 triệu đồng, ông Ngân Văn Yêu ở xã biên giới Yên Khương (Thanh Hóa) dành hơn 500 triệu đồng đầu tư chuồng trại, con giống dúi và cầy hương, mở hướng sinh kế mới cho gia đình.
XEM VIDEO. Một góc buôn Ea M'Droh
Những mái nhà nghĩa tình trên vùng đất cách mạng
Năm 1961, buôn Cháy (nay là buôn Ea M'Droh, xã Ea M'Droh, tỉnh Đắk Lắk) bị quân địch đốt phá nhà cửa vì người dân nuôi giấu cán bộ cách mạng. Bà con phải rời bỏ buôn làng, sơ tán sang huyện Buôn Đôn (cũ) hoặc vào rừng sâu lánh nạn.
Đến năm 1994, để khôi phục buôn làng và ghi nhận những đóng góp của người dân trong kháng chiến, Tiểu đoàn 303 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk) đã hỗ trợ dựng 66 căn nhà sàn bằng gỗ, đào 33 giếng nước, tạo điều kiện để bà con trở về quê cũ, ổn định cuộc sống.
Hơn ba thập kỷ trôi qua, nhiều gia đình đã xây dựng nhà mới, một số căn nhà sàn xuống cấp. Đến nay, toàn buôn chỉ còn 36 căn được dựng từ năm 1994, trở thành những dấu tích gắn với một giai đoạn lịch sử đặc biệt của vùng đất này.
Ở tuổi 67, bà H’Dlan Ksơr, người Ê Đê, vẫn nhớ những năm tháng buôn làng bị đốt phá, người dân phải dắt díu nhau đi lánh nạn.
Bà kể, ngày được bộ đội dựng tặng nhà, bà con vui mừng khôn xiết vì cuối cùng cũng có thể trở về mảnh đất quê hương. Từ đó, những căn nhà sàn không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn trở thành biểu tượng của tình đoàn kết quân dân.
“Được bộ đội giúp dựng nhà, bà con ai cũng vui mừng vì được trở về nơi mình sinh ra. Từ đó đến nay, người dân trong buôn luôn sống hòa thuận, đoàn kết và khắc ghi công ơn Bộ đội Cụ Hồ”, bà H’Dlan nhớ lại.
Căn nhà sàn của gia đình bà đến nay vẫn giữ được những nét kiến trúc truyền thống. Dù một số bộ phận đã hư hỏng theo thời gian, ngôi nhà vẫn là nơi sinh hoạt của bà cùng gia đình con gái.
Với bà H’Dlan, đó không chỉ là tài sản của gia đình mà còn là kỷ vật gắn với ký ức trở về quê hương và sự đùm bọc của những người lính năm xưa.
Theo anh Y Knap (sinh năm 1989), Trưởng buôn Ea M'Droh, những căn nhà sàn do bộ đội dựng tặng năm 1994 có đặc điểm khá dễ nhận biết, với gầm sàn chỉ cao khoảng 1m, thấp hơn nhiều so với các kiểu nhà sàn hiện nay.
Tuy nhiên, sau hơn 30 năm sử dụng, không ít căn đã xuất hiện tình trạng xuống cấp, mối mọt, hư hỏng các cấu kiện bằng gỗ. Trong khi đó, điều kiện kinh tế của nhiều hộ dân còn khó khăn, chưa đủ khả năng tự sửa chữa, bảo tồn.
“Bà con rất muốn giữ gìn những chứng tích lịch sử này nhưng kinh tế còn khó khăn. Chúng tôi mong các cấp chính quyền quan tâm, hỗ trợ để những ngôi nhà sàn nghĩa tình được lưu giữ lâu dài”, anh Y Knap bày tỏ.
Bảo tồn dấu tích lịch sử, mở hướng phát triển du lịch cộng đồng
Không chỉ mang giá trị về kiến trúc, những căn nhà sàn ở buôn Ea M'Droh còn gắn với lịch sử đấu tranh cách mạng và sự gắn bó giữa quân đội với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Trước thực trạng nhiều căn nhà đang xuống cấp, chính quyền xã Ea M'Droh đang triển khai công tác khảo sát, đánh giá hiện trạng để đề xuất phương án sửa chữa, tôn tạo, đồng thời nghiên cứu hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với các giá trị lịch sử, văn hóa của buôn làng.
Trao đổi với VietNamNet, ông Trần Doãn Tới, Bí thư Đảng ủy xã Ea M'Droh, cho biết 66 căn nhà sàn và 33 giếng nước do Tiểu đoàn 303 hỗ trợ xây dựng năm 1994 có ý nghĩa đặc biệt đối với người dân địa phương.
Đó không chỉ là sự giúp đỡ về vật chất, tạo điều kiện để bà con ổn định cuộc sống sau những năm tháng phải rời bỏ quê hương, mà còn là minh chứng sinh động cho tình đoàn kết quân dân.
Theo ông Tới, dù chỉ còn 36 căn nhà sàn, mỗi ngôi nhà vẫn lưu giữ những ký ức về thời kỳ kháng chiến, về sự sẻ chia và gắn bó giữa Bộ đội Cụ Hồ với đồng bào Ê Đê.
Địa phương xác định việc bảo tồn những căn nhà này không chỉ nhằm gìn giữ dấu tích lịch sử mà còn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Trước mắt, xã sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan khảo sát, đánh giá mức độ xuống cấp của từng căn nhà, từ đó đề xuất phương án sửa chữa, tôn tạo phù hợp, bảo đảm an toàn cho người dân nhưng vẫn giữ được những nét kiến trúc ban đầu.
Về lâu dài, địa phương mong muốn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của tỉnh Đắk Lắk và các đơn vị quân đội để bảo tồn những căn nhà sàn, từng bước hình thành sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với lịch sử, văn hóa và đời sống đồng bào Ê Đê.
“Việc đưa các giá trị lịch sử, văn hóa buôn làng trở thành nguồn lực phát triển quê hương cũng chính là cách gìn giữ ký ức, tình nghĩa quân dân và niềm tự hào của vùng đất Ea M'Droh anh hùng”, ông Tới chia sẻ.
Từ những mái nhà được dựng lên bằng nghĩa tình quân dân hơn 30 năm trước, buôn Ea M'Droh đang đứng trước cơ hội gìn giữ một phần ký ức lịch sử, đồng thời khai thác giá trị văn hóa bản địa để tạo thêm sinh kế cho người dân.
Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, việc bảo tồn cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, vừa gìn giữ kiến trúc truyền thống, vừa bảo đảm đời sống của các hộ dân đang sinh sống trong những ngôi nhà này.
Xã Ea M'Droh được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Quảng Hiệp, Ea M'nang và Ea M'Droh thuộc huyện Cư M'gar (cũ), tỉnh Đắk Lắk.
Xã có diện tích tự nhiên hơn 13.400ha, dân số trên 33.000 người, với 23 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó, buôn Ea M'Droh, trước đây được gọi là buôn Cháy, là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào Ê Đê.
13 hộ dân người Nùng ở Lạng Sơn đang thử một cách làm du lịch khác: Không dựng điểm đến mới, không mở rộng ồ ạt mà lấy nhà sàn, rừng vầu, khe suối và nhịp sống bản địa làm sản phẩm du lịch đặc trưng.
Giữa núi rừng, ruộng bậc thang và những nếp nhà sàn hàng trăm năm tuổi, người dân bản Bút, xã Nam Xuân (Thanh Hóa) đang biến các giá trị văn hóa truyền thống thành sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế và thu nhập.
.svg){kind=icon}
