Tinh gọn bộ máy ở cơ sở không chỉ là giảm đầu mối, chức danh, mà quan trọng hơn là bảo đảm công việc không gián đoạn, cán bộ vẫn gần dân và niềm tin của người dân được giữ vững. Từ thực tiễn xã Bắc Hà (Lào Cai), bài viết hai kỳ phản ánh quá trình chuyển giao, vận hành bộ máy mới và những vấn đề đặt ra sau khi 59 thôn được sắp xếp còn 25 thôn.
Bài 1: Từ 59 thôn còn 25 thôn: Giữ niềm tin sau một cuộc sắp xếp
“Gọn” phải đi cùng “mạnh”
Địa bàn rộng hơn, dân số và số lượng đảng viên tăng, khối lượng công việc lớn hơn trong khi số đầu mối và số người trực tiếp đảm nhiệm công việc giảm xuống.
Nếu chỉ thay đổi tên gọi, địa giới và chức danh mà năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện không được nâng lên tương ứng thì “gọn” về tổ chức chưa chắc đã đồng nghĩa với “mạnh” trong hoạt động.
Sinh năm 1996, Mai Xuân Linh là một trong những Bí thư Chi bộ trẻ tiếp tục được giao trọng trách sau sắp xếp. Chi bộ mới đông đảng viên hơn, địa bàn rộng hơn, công việc cũng nhiều hơn. Điều anh nhắc đến đầu tiên không phải niềm vui khi tiếp tục được tín nhiệm mà là áp lực trách nhiệm.
“Quy mô diện tích, dân số và số lượng đảng viên đều tăng nhiều. Trách nhiệm vì thế cũng cao hơn”, anh nói.
Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, anh cùng chi ủy tập trung xây dựng quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ, xây dựng chương trình công tác, đồng thời nắm lại tình hình đảng viên và nhân dân trên địa bàn mới.
Là cán bộ trẻ, Mai Xuân Linh cũng nhìn nhận mình còn ít kinh nghiệm hơn những người đi trước và xác định phải chủ động học hỏi.
Câu chuyện của anh cho thấy một yêu cầu mới sau sắp xếp: cán bộ cơ sở không chỉ cần trách nhiệm mà còn phải có năng lực tổ chức công việc, khả năng ứng dụng công nghệ, thích ứng nhanh với địa bàn rộng hơn; đồng thời vẫn phải sâu sát, biết lắng nghe và vận động người dân.
Ở vùng đông đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ còn phải hiểu đời sống, phong tục và tâm tư của từng cộng đồng dân cư. Đây là thứ năng lực khó có thể đo đầy đủ bằng văn bằng hay chứng chỉ.
Từ “lo nghị quyết” đến “lo từng việc của dân”
Lồ Seo Anh lại trải qua một sự thay đổi khác. Từ bí thư chi bộ, anh được bố trí làm trưởng thôn Sản Chư Ván. Với anh, điều quan trọng không phải tên gọi của chức danh mà là trách nhiệm được giao.
“Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ gì thì tôi làm hết sức mình”, anh nói. Nhưng thay đổi vị trí cũng đồng nghĩa thay đổi cách làm việc. Địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn và những việc phải trực tiếp giải quyết với người dân cũng nhiều hơn.
Anh diễn đạt sự thay đổi ấy bằng một câu ngắn gọn: “Trước lo nghị quyết. Giờ lo từng việc của dân”.
Một người trẻ tiếp tục làm bí thư chi bộ, một người từ bí thư chuyển sang làm trưởng thôn. Hai trường hợp khác nhau nhưng cùng phản ánh cách bố trí cán bộ theo yêu cầu công việc mới, thay vì đơn thuần duy trì một chức danh cũ.
Sắp xếp cũng không có nghĩa người trẻ hoàn toàn thay thế người đi trước.
Cán bộ trẻ có lợi thế về trình độ, khả năng tiếp cận công nghệ và thích ứng với phương thức làm việc mới. Trong khi đó, những cán bộ nhiều năm gắn bó với thôn lại hiểu địa bàn, nắm phong tục, có kinh nghiệm xử lý công việc và uy tín với nhân dân.
Vì vậy, cùng với việc giao nhiệm vụ cho đội ngũ mới, kinh nghiệm và mối liên hệ với người dân của những cán bộ đã hoàn thành nhiệm vụ vẫn là nguồn lực cần được phát huy.
Mục tiêu cuối cùng là không để xuất hiện khoảng trống sau tinh gọn.
Thôn mới rộng hơn thì nhiệm vụ phải được phân công rõ hơn; cán bộ mới phải nhanh chóng nắm địa bàn và thường xuyên xuống khu dân cư; người đi trước tiếp tục hỗ trợ khi cần thiết. Khi đó, giảm đầu mối mới có thể đi cùng nâng chất lượng hoạt động.
Câu trả lời sau hơn hai tháng
Hơn hai tháng sau khi thôn mới đi vào hoạt động, ông Chấu Seo Dế - người từng băn khoăn “Sau này đi họp thôn có xa hơn không?” - đã có câu trả lời từ thực tế.
“Thôn mới đông hơn, nhưng có việc gì cán bộ cũng xuống tận nơi. Bà con yên tâm lắm”, ông nói.
Câu trả lời ấy cũng gợi ra một thước đo rất cụ thể đối với hiệu quả của cuộc sắp xếp.
Người dân có thể không quan tâm bộ máy giảm được bao nhiêu đầu mối, nhưng họ biết rõ khi có việc thì cán bộ có đến không; ý kiến của họ có được lắng nghe không; công việc có được giải quyết kịp thời không.
Đó là những điểm người dân trực tiếp cảm nhận về một bộ máy sau tinh gọn.
Sau hơn hai tháng vận hành, 25/25 thôn và các chi bộ thôn đã ổn định tổ chức, xây dựng quy chế, phân công nhiệm vụ và duy trì hoạt động nền nếp.
Để địa bàn rộng hơn không trở thành khoảng cách với người dân, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã tổ chức các tổ lưu động xuống thôn, trực tiếp hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ và hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính, nhất là với người cao tuổi, người đi lại khó khăn và các hộ ở xa trung tâm xã.
Cách làm này giúp giảm thời gian, chi phí đi lại và đưa hoạt động phục vụ của chính quyền tới gần người dân hơn. Khả năng tuyên truyền, vận động của đội ngũ cán bộ cơ sở sau sắp xếp còn được thể hiện qua việc triển khai những nhiệm vụ khó.
Tại 4 dự án trọng điểm trên địa bàn, 100% hộ dân, cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi giải phóng mặt bằng đã đồng thuận nhận kinh phí bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng.
Phong trào “Tuyên vận vì hạnh phúc của nhân dân” tiếp tục được duy trì tại 25/25 thôn, gắn với các hoạt động về phát triển kinh tế, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.
Niềm tin không thể “sắp xếp” bằng quyết định
Ở một địa bàn miền núi, đông đồng bào dân tộc thiểu số như Bắc Hà, duy trì mối liên hệ giữa cán bộ và nhân dân có ý nghĩa đặc biệt.
Dân cư phân tán, khoảng cách giữa các khu dân cư xa, điều kiện tiếp cận thông tin không hoàn toàn đồng đều. Nhiều chủ trương chỉ thực sự đến được với người dân khi cán bộ xuống tận nơi, giải thích bằng những điều gần gũi với cuộc sống và người dân tin vào người đang vận động mình.
Thực tiễn ở Bắc Hà cũng cho thấy sự đồng thuận không tự nhiên có, càng không kết thúc khi phương án sắp xếp được thông qua.
Con số 99,64% hộ dân đồng thuận là thước đo ở thời điểm bắt đầu. Niềm tin sau đó phải được bồi đắp bằng chất lượng hoạt động của bộ máy mới: địa bàn rộng hơn nhưng cán bộ vẫn đến được với dân; đầu mối ít hơn nhưng công việc không gián đoạn; người cũ chuyển giao kinh nghiệm, người mới nhanh chóng bắt nhịp; những băn khoăn trước sắp xếp được trả lời bằng trải nghiệm thực tế của người dân.
Ở Bắc Hà, câu trả lời đang hình thành từ những việc rất cụ thể: một cán bộ đã hoàn thành nhiệm vụ vẫn sẵn sàng cùng người kế nhiệm đi vận động dân; một Bí thư Chi bộ trẻ chủ động học kinh nghiệm của người đi trước; một Trưởng thôn xác định trách nhiệm của mình là “lo từng việc của dân”; cán bộ hành chính mang thủ tục xuống tận địa bàn để hỗ trợ người cao tuổi và những hộ ở xa.
Từ 59 thôn còn 25 thôn là sự thay đổi có thể đếm được bằng con số. Nhưng hiệu quả của một cuộc sắp xếp không chỉ nằm ở số đầu mối đã giảm.
.svg){kind=icon}
