Thờ cúng Thành hoàng thể hiện quan niệm “uống nước nhớ nguồn”

Đình Quan Nhân là nơi thờ phụng Trung Nghĩa đại vương Hùng Lãng công- một tướng giỏi có công dẹp giặc Nam Chiếu thời vua Hùng, ông giúp dân làng diệt trừ dịch bệnh và miễn sưu sai, thuế dịch. Để nhớ công ơn, người làng suy tôn ông là Thần.

Thờ cúng Thành hoàng cũng giống như thờ cúng tổ tiên, nó mang đậm dấu ấn tâm linh và thể hiện quan niệm “uống nước nhớ nguồn” của người dân Việt Nam. Câu chuyện ở Đình Làng Quan Nhân là một minh chứng.

Làng Mọc Quan Nhân vốn là một trang ấp ở bên trái con đường Thượng đạo đi lên Cống Mọc, nơi có cầu bắc qua sông Tô Lịch, nối trấn Sơn Nam với Thăng Long. Đến thế kỷ 19 thì làng đã thuộc loại khá lớn, chia thành xóm Chùa và xóm Sòi, xóm Chùa đông dân hơn, có vài nhà thờ họ.

{keywords}
Đình làng Mọc

Tương truyền, đình Quan Nhân có từ rất sớm, trước năm 1701, là nơi thờ phụng Trung Nghĩa đại vương Hùng Lãng công. Ngài vốn là con thứ của Ninh Hải quận vương, cháu vua Hùng Việt Vương, trước kia trấn trị huyện Vũ Tiên (Thái Bình), sau về giữ vùng Quan Nhân. Ngài từng được phong chức Phổ chính thống lĩnh thủy bộ quân doanh, có công dẹp giặc Nam Chiếu và Lục Nam. Khi về thăm quê, ngài bị giặc làm phản, tự trẫm mình ngày 2 tháng 8 âm lịch. Phu nhân là bà Dục Đức, người ấp Quan Nhân, thủ tiết quyên sinh theo chồng ngày 12 tháng 10 âm lịch, sau được thờ trong Phủ Thánh Bà ở hữu mạc.

Theo Ngọc phả Thần tích do Hàn lâm Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm Quý Dậu, triều Lê Anh Tông, niên hiệu Hồng Phúc thứ 2 (1573) thì lúc đầu được xây ở cánh đồng Nền Đình. Đến năm Chính Hòa 21 (1701) đình mới chuyển về trung tâm trang ấp tức vị trí bây giờ; trong đình hiện vẫn còn một tấm bia đá mang niên hiệu nói trên làm chứng.

Đình được xây dựng vào năm Chính Hòa 22 (1701) thời Lê Mạt. Phía bắc Đình giáp với phường Trung Hòa, phía Tây Nam giáp phường Thanh Xuân Bắc, phía Đông và Đông Bắc giáp với phường Láng Hạ và Thượng Đình. Trước Đình là ao sen, bên trái Đình là ngôi chùa có tên Sùng Phúc Tự. Cụm Đền, đình, chùa này là khu vực tập trung các hoạt động lễ nghi, tôn giáo của cư dân làng Quan Nhân, cũng như khách thập phương biết tới Đình.

Theo lời kể của các cụ già trong làng, trước kia, ở phía Đông và Nam đình đều có ao xung quanh Đình Chùa, Phủ… Các ao đều có dòng chảy, thoát nước, lưu thủy ao nọ sang ao kia. 

Một trong những cổ vật đặc biệt nhất được tìm thấy tại Đình là Tấm bia đồng, được dân làng tìm thấy trong đống gạch ngói sụt lở ở phần hậu cung của đình vào năm 1992. Điểm khiến cho tấm bia đặc biệt là ở chất liệu. Bia đá, cha ông ta đã chế tác được nhiều, nhưng bia đồng thì ít ai thấy, điều đó làm cho tấm bia trở thành một di vật quý hiếm của làng Quan Nhân.

Theo như cứ liệu của Viện nghiên cứu Hán Nôm, nội dung khắc trên bia ghi lại công đức của Hùng Lãng Công - một tướng giỏi có công dẹp giặc Nam Chiếu thời vua Hùng. Nhờ uy linh và lòng nhân đức của mình, ông cùng bà Mỵ Nương đã giúp con dân làng Mọc diệt trừ dịch bệnh và miễn sưu sai, thuế dịch. Trong một lần bị giặc vây, để giữ vững khí tiết, ông đã trẫm mình tự “hóa”. Để tỏ lòng tôn kính ông, người làng suy tôn Hùng Lãng Công là Thần. Gian chính cung của đình chính là dùng để thờ Thần (Trung Túc Đại Vương Hùng Lãng Công), cùng với đó là 6 lần đình nhận sắc phong của các triều đại.

Đình Quan Nhân cũng là một di tích Cách mạng ghi dấu những ngày tháng bất khuất và kiên cường của bà con làng Quan Nhân. Ngày 21-07-1945 tại sân đình Quan Nhân, Tự vệ Xung phong Ngoại thành Hà Nội đã tổ chức phá kho thóc Nhật chia cho bà con quanh vùng để cứu đói. Cũng tại đây ngày 16-12-1946, đồng chí Vương Thừa Vũ, Chỉ huy trưởng Chiến khu XI (Hà Nội) đã dự lễ Quyết tử với các đại biểu của Liên khu 3 (Đống Đa).

Theo cụ Lê Sỹ Học (cụ Từ đảm trách việc trông giữ đình) kể lại: Những năm 1946 – 1953, sân đình là nơi chứng kiến tội ác của lũ cướp nước, tra khảo khủng bố bà con một cách hèn hạ và dã man. Nhà Tả mạc (như đã giới thiệu ở phần trên) trong suốt một thời gian dài Cách mạng tháng 8, trở thành nơi tổ chức Đoàn Thanh niên Cứu quốc Quan Nhân tiếp tế cho các gia đình khó khăn, góp phần chiến thắng nạn đói khốc liệt diễn ra cùng năm.

Nhiều chiến sĩ sinh ra từ làng đã ra đi tham gia chiến đấu và hi sinh tại mặt trận Liên khu 3, đáp lại cao trào cách mạng năm 1945 ở Thủ đô. Để ghi nhớ công lao với cách mạng của nhân dân, ngày 27/8/2006, Đảng và Chính phủ đã công nhận đình Quan Nhân là Di tích lịch sử Cách mạng. Đây là niềm tự hào lớn lao, tiếp nối sau khi đình được nằm trong danh mục quần thể di tích lịch sử văn hóa được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di sản văn hóa cấp quốc gia ngày 30/9/1989.

Mai Hương
Ảnh: Hoàng Hiệp

tin nổi bật

Bảo tồn và lan tỏa văn hóa dân tộc Thái tại làng du lịch cộng đồng Nà Sự, Điện Biên

Chà Nưa là xã miền núi biên giới, cách trung tâm huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 45km, có 4,1 km đường biên giáp với nước CH Dân chủ nhân dân Lào. Xã có 4 dân tộc cùng sinh sống, trong đó dân tộc Thái chiếm tới 84,73%.

Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc 2022

Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XV năm 2022 khai mạc tối 2/12 tại quảng trường Hùng Vương, TP.Việt Trì (Phú Thọ).

Nam Định đẩy mạnh hoạt động truyền thông về phát triển văn hoá

Thời gian qua, Nam Định đã có nhiều chủ trương, chính sách cụ thể hóa đường lối văn hóa của Đảng và phát huy tiềm năng, thế mạnh về văn hóa, con người phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tiếp tục xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa của dân tộc

Trong bối cảnh mới, phát huy các giá trị văn hóa là yếu tố quan trọng để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Những cột mốc tâm linh khẳng định chủ quyền giữa biển khơi

9 ngôi chùa hình thành từ những miếu, am thờ hay những tượng phật nhỏ của ngư dân Việt Nam dựng lên tại quần đảo Trường Sa từ xa xưa không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng mà còn là những cột mốc chủ quyền trên biển của Tổ Quốc.

Thượng tá Phan Văn Lý hết lòng vì cuộc sống bình yên của nhân dân

Trong nỗ lực chung của toàn đơn vị, Thượng tá Phan Văn Lý, Trưởng Công an huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định đã có đóng góp quan trọng bảo đảm an ninh trật tư, mang lại cuộc sống yên bình cho nhân dân.

Sức sống sau 40 năm của bộ phim tài liệu 'Hà Nội trong mắt ai'

Trên sân khấu, đạo diễn 82 tuổi đã khóc: "Tôi được nhận giải thưởng này, được gặp gỡ mọi người. Tôi rất cảm động. Ngày hôm nay hun đúc thêm cho chúng ta tình cảm, trách nhiệm, bổn phận đối với Hà Nội - nơi ta đang sinh sống".

Khám phá đời sống tâm linh của đồng bào Thái trắng

Nghi thức Lễ cúng Then thể hiện đời sống tâm linh của đồng bào Thái trắng ở khu vực Mường So, Khổng Lào, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu với đất trời.

Sợi dây gắn kết cộng đồng - cốt lõi của bản sắc văn hóa dân tộc Thái

Tôn vinh Nghệ thuật Xòe Thái là tôn vinh những giá trị cao đẹp của văn hóa nghệ thuật, của tinh thần đoàn kết, của lòng nhân ái, của tinh thần lạc quan, của tư duy bảo tồn và phát triển.

Bình Dương phát huy nguồn lực văn hóa trong quá trình xây dựng và phát triển

Quán triệt quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của văn hóa, kể từ khi tái lập tỉnh, Bình Dương luôn chú trọng phát huy nguồn lực văn hóa trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Tết Trung thu - Ngày Tết dành cho con trẻ, người lớn nhớ lại tuổi thơ

Ngày Tết Trung thu hay còn có tên gọi khác là Tết Thiếu nhi, Tết Trẻ con... từ bao đời nay vẫn là ngày tết dành cho trẻ em, thể hiện sự chăm lo cho đời sống tinh thần, vật chất đủ đầy cho thế hệ tương lai vốn là truyền thống của dân tộc ta.

Tiếng Việt là kết nối cộng đồng, là điểm tựa vững chắc của văn hóa Việt Nam

Đối với cộng đồng 5,3 triệu người Việt Nam đang sinh sống, làm việc tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, tiếng Việt là niềm tự hào dân tộc, là sự kết nối cộng đồng, là điểm tựa vững chắc của văn hóa Việt Nam.

Bảo tồn Lễ hội truyền thống tiêu biểu các dân tộc thiểu số năm 2022

Bộ VHTTDL vừa ban hành Quyết định số 2072/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức bảo tồn Lễ hội truyền thống tiêu biểu các dân tộc thiểu số năm 2022.

Ngành đóng thuyền và tàu thuyền ở Việt Nam thời Nguyễn

Hiếm tác giả viết một cuốn sách dành riêng về chủ đề ngành đóng thuyền cũng như kỹ thuật, thành tựu đóng tàu thuyền mà người Việt Nam đã từng đạt được trong lịch sử phát triển dài của mình.

Dân vận khéo góp phần quan trọng củng cố, phát huy sức mạnh của nhân dân

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) khẳng định: “Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân.”