Ban Quản lý Rừng phòng hộ (BQLRPH) Quảng Ninh hiện quản lý hơn 52.000 ha rừng và đất lâm nghiệp, trải rộng trên nhiều xã miền núi, biên giới. 

Từ năm 2023, thông qua Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, đơn vị đã ký hợp đồng khoán bảo vệ hơn 5.800ha rừng với 58 hộ dân tại các xã Trường Sơn và Kim Ngân. 

Mỗi hộ cử một thành viên trực tiếp tham gia lực lượng bảo vệ rừng, làm việc tại các trạm hoặc tổ cơ động với mức thu nhập bình quân gần 8 triệu đồng/người/tháng.

Theo ông Đỗ Minh Cừ, Phó Giám đốc phụ trách BQLRPH Quảng Ninh, việc lựa chọn con em đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo vệ rừng mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.

ảnh 1.jpg
Không chỉ góp phần giữ màu xanh của rừng, công việc còn tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh: X. V

Sau khi được tập huấn nghiệp vụ, những người từng quen với nương rẫy dần trở thành lực lượng nòng cốt trong công tác bảo vệ rừng. Nhờ sự phối hợp giữa lực lượng chuyên trách và người dân địa phương, từ năm 2023 đến nay, diện tích rừng do đơn vị quản lý không xảy ra cháy rừng hay phá rừng.

Không chỉ góp phần giữ màu xanh của rừng, công việc này còn tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều gia đình từng bước cải thiện thu nhập, có điều kiện cho con đến trường và mạnh dạn đăng ký thoát nghèo.

Đầu năm 2026, BQLRPH Quảng Ninh tiếp tục ký hợp đồng với 58 hộ dân để bảo vệ hơn 5.800 ha rừng trong cả năm, tổng kinh phí hơn 7,1 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo Quyết định số 1784/QĐ-UBND ngày 15/5/2026 của UBND tỉnh Quảng Trị, đơn vị chỉ được phân bổ hơn 2,6 tỷ đồng, đủ chi trả tiền công cho lực lượng nhận khoán trong khoảng 6 tháng đầu năm.

Sau khi thanh toán tiền công đến hết tháng 5, nguồn kinh phí không còn, trong khi hơn 4,5 tỷ đồng vẫn chưa được bố trí. Từ ngày 1/7, toàn bộ lao động nhận khoán bảo vệ rừng buộc phải tạm dừng công việc.

ảnh 2.jpg
Một buổi tuần tra rừng của các nhân viên thuộc hộ gia đình nhận khoán bảo vệ rừng cùng lực lượng của BQLRPH Quảng Ninh. Ảnh: X. V

Đối với nhiều hộ đồng bào Vân Kiều, Bru - Vân Kiều ở vùng cao, đây là nguồn thu nhập chính của gia đình.

Anh Hồ Văn Biên (40 tuổi), ở bản Bến Tiêm, xã Trường Sơn, từng là nhân viên Trạm bảo vệ rừng số 2 cho biết, những ngày còn làm việc, anh cùng đồng đội thường xuyên băng rừng tuần tra, tuyên truyền người dân không khai thác lâm sản trái phép và kịp thời phát hiện, báo cáo những diễn biến bất thường trong rừng.

"Nhờ công việc này, gia đình tôi có thêm thu nhập, cuộc sống ổn định hơn, tôi mong sớm có kinh phí để được trở lại giữ rừng", anh Biên chia sẻ.

Trước khi tham gia lực lượng bảo vệ rừng, anh Hồ San (35 tuổi), ở bản Xuân Tiến, xã Trường Sơn, phải làm nhiều công việc thời vụ để trang trải cuộc sống. Khi có việc làm ổn định, vợ anh ở nhà chăm sóc ruộng vườn, chăn nuôi thêm bò, lợn, gà nên kinh tế gia đình từng bước khởi sắc.

"Từ ngày nghỉ việc, tôi vẫn chưa biết sẽ làm gì để có thu nhập ổn định cho gia đình", anh San bộc bạch.

Theo BQLRPH Quảng Ninh, việc 58 lao động nhận khoán đồng loạt tạm dừng công việc không chỉ ảnh hưởng đến sinh kế của các hộ đồng bào dân tộc thiểu số mà còn gây áp lực lớn đối với công tác quản lý, bảo vệ hơn 52.000ha rừng.

Trong điều kiện lực lượng chuyên trách còn mỏng, việc thiếu những người dân bản địa am hiểu địa hình, thông thuộc đường rừng sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả tuần tra, kiểm soát, đồng thời tác động đến mô hình bảo vệ rừng dựa vào cộng đồng đã được xây dựng trong nhiều năm qua.

Trao đổi với VietNamNet, ông Đỗ Minh Cừ cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản đề nghị các cơ quan, đơn vị đăng ký nhu cầu vốn chi thường xuyên thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Theo ông, đây là cơ sở để đơn vị tổng hợp nhu cầu kinh phí bảo vệ rừng, kỳ vọng sẽ sớm được cấp có thẩm quyền xem xét, bố trí nguồn vốn.

"Trước đây, chưa có văn bản hướng dẫn nên chưa có cơ sở để đăng ký nhu cầu vốn. Nay, Sở đã có công văn, đơn vị đang khẩn trương rà soát, đăng ký để mong sớm được bố trí kinh phí, nếu thuận lợi có thể triển khai trở lại lực lượng nhận khoán từ những tháng cuối năm 2026. Điều quan trọng là giữ chân lao động địa phương, bởi nếu họ phải đi làm ăn xa thì sau này rất khó huy động trở lại. Chúng tôi cũng mong sớm có nguồn kinh phí để đồng bào dân tộc thiểu số có việc làm ổn định, vừa bảo vệ rừng, vừa đảm bảo sinh kế", ông Cừ nói.

"Họ sinh ra và lớn lên giữa núi rừng, thông thuộc từng khe suối, đường mòn, hiểu phong tục, tập quán, nói được tiếng bản địa nên dễ dàng tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia giữ rừng, đồng thời kịp thời phát hiện các dấu hiệu xâm hại tài nguyên rừng", ông Cừ nói.