Bền bỉ vận động từ những việc nhỏ
Nằm ở vùng cao biên giới, xã Dào San (tỉnh Lai Châu) có địa hình đồi núi cao, độ dốc lớn, dân cư phân bố không tập trung, giao thông đi lại khó khăn. Đời sống của một bộ phận người dân còn thiếu thốn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Trong điều kiện đó, xây dựng nông thôn mới không chỉ cần nguồn lực đầu tư mà còn đòi hỏi sự thay đổi trong nhận thức, thói quen sinh hoạt và cách làm kinh tế của mỗi gia đình.
Hiện Dào San mới đạt 3/10 tiêu chí xây dựng nông thôn mới, gồm quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực nông thôn và xây dựng hệ thống chính trị, hành chính công. Để hoàn thành các tiêu chí còn lại, bên cạnh sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, địa phương cần phát huy sức dân, khơi dậy tinh thần chủ động của mỗi cộng đồng. Trong đó, những người có uy tín đang giữ vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận từ cơ sở.
Tại bản Sín Chải, ông Giàng A Măng là người gắn bó lâu năm với công việc chung của bản. Từ năm 2011 đến năm 2024, ông đảm nhiệm vai trò trưởng bản. Sau khi thôi giữ chức vụ, ông vẫn được bà con tín nhiệm là người có uy tín, tiếp tục vận động người dân thực hiện chủ trương, xây dựng nếp sống văn minh.
Bản Sín Chải hiện có 535 hộ, hơn 2.800 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào dân tộc Mông. Với địa bàn rộng, số hộ đông, việc đưa chủ trương đến từng gia đình không thể chỉ dựa vào những cuộc họp hay văn bản tuyên truyền. Người có uy tín phải trực tiếp gặp gỡ, giải thích để bà con hiểu lợi ích của việc thay đổi và tự giác thực hiện.
Theo ông Măng, những điều chưa phù hợp cần được trao đổi kiên trì, từng bước, tránh áp đặt. Bởi với người dân vùng cao, thay đổi một thói quen đã tồn tại qua nhiều thế hệ chưa bao giờ là việc dễ dàng.
Một trong những vấn đề ông Măng cùng chính quyền và các lực lượng ở địa phương kiên trì vận động người dân từng bước loại bỏ những hủ tục, tập quán không còn phù hợp trong tang ma. Trước đây, có những đám tang kéo dài 3 - 4 ngày do gia đình còn chờ ngày tốt mới đưa người mất đi an táng. Việc tổ chức kéo dài không chỉ gây tốn kém mà còn ảnh hưởng đến sinh hoạt của gia đình và cộng đồng.
Thực hiện nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu về xóa bỏ hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc giai đoạn 2024 - 2030, xã Dào San đẩy mạnh tuyên truyền thông qua các cuộc họp bản. Trong đó, người có uy tín trực tiếp giải thích, hướng dẫn bà con thực hiện nghi lễ truyền thống theo hướng đơn giản, tiết kiệm, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Từ sự vận động bền bỉ ấy, việc tang ma tại bản từng bước đi vào nền nếp. Người dân hiểu và thực hiện quy định về tổ chức tang lễ, góp phần hạn chế những nghi lễ kéo dài, tốn kém không cần thiết. Một người dân trong bản cho biết, trước đây, khi gia đình có người mất, việc tổ chức tang lễ thường kéo dài nhiều ngày, các nghi lễ và việc bày biện khá tốn kém. Qua những lần được ông Măng tuyên truyền, giải thích, gia đình và bà con hiểu rõ hơn lợi ích của việc thực hiện nếp sống văn minh nên đồng tình làm theo.
Không chỉ vận động thay đổi tập quán trong tang ma, người có uy tín còn góp sức cải thiện môi trường sống từ những việc làm thiết thực hằng ngày. Trước đây, một số hộ dân ở Sín Chải chưa có thói quen xử lý rác đúng cách, còn đốt hoặc vứt rác ở những nơi không phù hợp, ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường.
Khi xe thu gom rác công cộng được bố trí tại các khu dân cư, việc xử lý rác thuận tiện hơn. Cùng với điều kiện hạ tầng được cải thiện, trưởng bản và người có uy tín tiếp tục vận động bà con bỏ rác đúng nơi quy định, thu gom, phân loại rác phù hợp, không để gia súc, gia cầm thả rông trên đường và tại các khu vực sinh hoạt chung.
Những buổi tổng vệ sinh, dọn dẹp đường bản, khơi thông lối đi được duy trì thường xuyên. Mỗi người góp một phần công sức, mỗi gia đình chủ động giữ gìn khu vực trước nhà, từng bước hình thành ý thức trách nhiệm với môi trường chung.
Đồng hành phát triển kinh tế, tạo nền tảng thoát nghèo
Ở Dào San, xây dựng nông thôn mới còn gắn chặt với yêu cầu nâng cao thu nhập, giúp người dân phát huy lợi thế về đất đai, khí hậu và điều kiện tự nhiên để phát triển sản xuất. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của xã hiện ở mức 34,48%, cho thấy công tác giảm nghèo vẫn còn nhiều thách thức.
Bởi vậy, bên cạnh vận động thay đổi nếp sống, những người có uy tín còn khuyến khích bà con lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, chú trọng chăm sóc và phòng, chống dịch bệnh, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc vận động phải gắn với điều kiện thực tế của mỗi gia đình, bởi địa hình khó khăn, nguồn lực đầu tư hạn chế khiến không phải hộ dân nào cũng dễ dàng chuyển đổi cách làm ăn.
Tại bản Tung Qua Lìn, gia đình ông Giàng Seo Sở duy trì chăn nuôi 12 con lợn, một con trâu, kết hợp trồng lúa, ngô và đầu tư 1ha đất nương trồng thảo quả. Nhờ kết hợp trồng trọt với chăn nuôi, mỗi năm gia đình ông có thu nhập trên 100 triệu đồng. Mô hình cho thấy việc tận dụng điều kiện sẵn có để tổ chức sản xuất có thể tạo nguồn thu, giúp gia đình cải thiện đời sống.
Là người có uy tín tại bản Tung Qua Lìn, ông Vàng A Sử thường xuyên vận động bà con thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong sản xuất nông nghiệp. Ông cùng người dân tìm hiểu những loại cây trồng có khả năng thích nghi với điều kiện địa phương, có triển vọng mang lại giá trị kinh tế như thảo quả, lê, chanh leo và ổi.
Theo ông Sử, phát triển kinh tế là một phần quan trọng trong xây dựng nông thôn mới. Khi có việc làm, thu nhập ổn định, người dân mới có thêm điều kiện chăm lo cho gia đình, đầu tư sản xuất và tham gia các công việc chung của bản. Vì vậy, vận động bà con không chỉ dừng ở việc khuyến khích thay đổi mà còn phải giúp họ lựa chọn hướng đi phù hợp, tránh chạy theo những mô hình chưa được kiểm chứng về hiệu quả.
Với người dân vùng cao, quá trình chuyển đổi cách làm ăn không tránh khỏi trở ngại. Địa hình khó khăn, điều kiện sản xuất còn hạn chế và tỷ lệ hộ nghèo cao khiến việc tích lũy nguồn lực để đầu tư không dễ dàng. Trong hoàn cảnh đó, sự kiên trì của người có uy tín thể hiện qua việc thường xuyên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, khuyến khích bà con chủ động học hỏi và tận dụng tốt hơn những điều kiện gia đình đang có.
Từ giữ gìn vệ sinh đường bản, xây dựng chuồng trại kiên cố đến chăm sóc vật nuôi đúng cách, những việc làm cụ thể đang góp phần cải thiện điều kiện sống. Khi người dân nhận thấy lợi ích thiết thực, họ có thêm động lực duy trì những thay đổi và chủ động tham gia công việc chung, thay vì chỉ thực hiện khi có đợt vận động.
Hiện xã Dào San có 28 người có uy tín, vừa tuyên truyền chủ trương, chính sách, vừa nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, phối hợp với chính quyền giám sát và kiến nghị những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Dù mới đạt 3/10 tiêu chí nông thôn mới, đời sống người dân còn khó khăn, những người có uy tín vẫn kiên trì vận động bà con thay đổi tập quán, phát triển sản xuất bằng những việc làm thiết thực. Từ sự gương mẫu và trách nhiệm của họ, đồng thuận trong cộng đồng được củng cố, tạo thêm động lực xây dựng nông thôn mới, từng bước nâng cao đời sống đồng bào vùng cao.
Ông Phàn A Chính, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Dào San, cho biết người có uy tín giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc với nhân dân. Thông qua tuyên truyền, vận động hiến đất, giữ gìn vệ sinh môi trường, dọn dẹp đường bản xanh, sạch, đẹp, họ góp phần tạo sự đồng thuận để người dân cùng tham gia xây dựng nông thôn mới.
.svg){kind=icon}
