XEM VIDEO:

9h sáng, tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Pa Tần, Thào A Tính ngồi trong lớp 2A2, chăm chú nhìn lên màn hình tương tác nơi thầy giáo đang giảng bài. Thi thoảng, cậu bé người Mông quay sang người bạn bên cạnh rồi lại hướng mắt lên phía trước.

Hơn 5 tháng trước, khi PV VietNamNet gặp Tính, cậu bé chưa có lớp học này.

Nhà Tính ở bản Nậm Xẻ, cách trường khoảng 26km. Đường xa, địa hình miền núi khiến mỗi lần đi và về của em đều vất vả. Vào mùa mưa, việc đi lại càng khó khăn hơn.

Quãng đường 26km vẫn còn đó. Nhưng cuộc sống đi học của Tính đã khác.

Khoảng 10h30, buổi học sáng kết thúc. Tính cùng các bạn đi ăn rồi trở về khu nội trú nghỉ trưa. Căn phòng em ở có 8 học sinh với những chiếc giường tầng và tủ đựng đồ cá nhân.

Ngoài ban công, quần áo của những cậu bé được phơi thành hàng. Tính thu quần áo của mình, mang vào phòng, xếp gọn rồi cất vào tủ. Ở tuổi lên 7, cậu bé đang dần quen với những việc nhỏ của cuộc sống xa bố mẹ.

14h, Tính trở lại lớp. Sau buổi học chiều và bữa cơm tối, khoảng 19h30, em cùng các bạn lại được thầy cô đưa lên lớp ôn bài. Khoảng 20h30, những đứa trẻ trở về phòng nghỉ.

Hỏi cuộc sống ở trường mới thế nào, Tính vốn nói tiếng Việt chưa sõi, cười rồi trả lời giản dị:

“Ở đây thích lắm. Con được ăn cơm, ngủ cùng các bạn, tối lại lên lớp học bài. Con thích chơi với các bạn ở sân trường", Tính nói.

Với anh Thào A Thái, bố Tính, thay đổi lớn nhất là sự yên tâm khi con được ăn, ở tại trường, có thầy cô chăm sóc và bạn bè cùng học, cùng chơi.

“Nó bảo ở trường vui, thích đi học là tôi mừng. Nhà mình khó khăn, tôi chỉ mong con học được cái chữ, sau này đỡ khổ hơn bố mẹ”, anh Thái chia sẻ.

Tính không phải đứa trẻ duy nhất bắt đầu làm quen với cuộc sống xa nhà ở Pa Tần. Năm học 2026-2027, ngôi trường mới có 1.066 học sinh từ lớp 1 đến lớp 9, trong đó 1.044 em là học sinh dân tộc thiểu số. 

Các em đến từ những bản làng nằm rải rác trên địa bàn vùng biên. Ở trường, những đứa trẻ cùng học, cùng ăn, cùng ngủ và tập làm quen với cuộc sống tự lập khi bố mẹ không còn ở bên mỗi ngày.

Hơn 5 tháng trước, khi chúng tôi có mặt tại Pa Tần, nơi Tính đang học tập, sinh hoạt hôm nay vẫn là một đại công trường.

Ít tháng sau, trên chính khu đất ấy, tiếng máy công trường đã nhường chỗ cho tiếng trẻ đọc bài.

Ngày 16/9, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Pa Tần đã đi qua những ngày đầu tiên của năm học mới. Ba mươi lớp học hoạt động, khu nội trú đã có trẻ ở, những thiết bị trong các phòng học được giáo viên và học sinh sử dụng hằng ngày.

Những con số về tỷ lệ hoàn thành công trình từng xuất hiện liên tục trong các báo cáo tiến độ giờ đã lùi lại phía sau. Trước mắt là 1.066 học sinh từ lớp 1 đến lớp 9, trong đó 1.044 em là học sinh dân tộc thiểu số.

Hơn một năm trước, ngôi trường này mới chỉ nằm trong một quyết sách dành cho các xã biên giới.

Tháng 7/2025, Bộ Chính trị thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại 248 xã biên giới đất liền. Kết luận 81 đặt việc xây trường trong yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện chính sách dân tộc, nâng cao dân trí, chất lượng nhân lực, tạo nguồn cán bộ tại chỗ và góp phần củng cố quốc phòng, an ninh.

Tại Lai Châu, 11 xã biên giới được triển khai 11 dự án trường học. Công an tỉnh Lai Châu được giao làm chủ đầu tư 10 dự án.

Nhìn từ địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân đặt việc xây những ngôi trường này trong một mục tiêu rộng hơn. Theo ông, “đầu tư cho giáo dục không chỉ là đầu tư cho tương lai của học sinh, mà còn là đầu tư để phát triển bền vững quê hương Lai Châu, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo dựng nguồn nhân lực chất lượng cho vùng biên giới”.

Ở Pa Tần, việc đưa quyết sách ấy xuống cơ sở bắt đầu bằng một công việc rất cụ thể: có đất để xây trường.

Bí thư Đảng ủy xã Pa Tần Lù Văn Quân cho biết, khu đất dành cho dự án rộng khoảng 7,5ha. Giai đoạn đầu có 28 hộ dân liên quan, giai đoạn sau thêm hơn 10 hộ. Cán bộ địa phương đến từng hộ tuyên truyền, vận động, đo đạc, xác định chủ sử dụng đất và thực hiện các thủ tục bồi thường.

“Từ tuyên truyền, vận động đến chi trả, bàn giao mặt bằng chỉ gói gọn trong 1 tuần thôi là xong toàn bộ”, ông Quân nhớ lại.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Pa Tần, trong quá trình triển khai, Công an tỉnh phối hợp với địa phương và đơn vị thi công xử lý những công việc từ thiết kế, mặt bằng đến nguồn vật liệu, đường vận chuyển, nước phục vụ thi công và các vấn đề phát sinh liên quan người dân.

Những phòng học mà Thào A Tính cùng các bạn đang sử dụng hôm nay, vào đầu tháng 5 vẫn nằm trong một công trình mới hoàn thành khoảng 55% khối lượng.

Ở giai đoạn sau đó, Công an tỉnh Lai Châu triển khai “Chiến dịch cao điểm 100 ngày đêm” hỗ trợ xây dựng các trường học vùng biên. Hơn 200 cán bộ, chiến sĩ được huy động trực tiếp hỗ trợ các dự án, bên cạnh nhiệm vụ của chủ đầu tư trong điều hành, phối hợp và đôn đốc tiến độ.

Đến đầu tháng 8, báo cáo của nhà trường ghi nhận dự án Pa Tần đã đạt khoảng 98%; 30 phòng học lý thuyết được bố trí bàn ghế, màn hình tương tác, hệ thống chiếu sáng, âm thanh; các khối hành chính, thư viện, phòng học bộ môn, nhà đa năng, sân thể thao cùng nhiều hạng mục khác cơ bản hoàn thành.

Ngày khai giảng 5/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói về những ngôi trường vùng biên bằng một yêu cầu rất cụ thể: để khoảng cách địa lý hay hoàn cảnh gia đình không ngăn cản việc học tập, rèn luyện của trẻ em.

Mười một ngày sau, tại Pa Tần, thầy Nguyễn Văn Minh đưa ra một con số khác: 1.066/1.066 học sinh đã ra lớp.

Đêm đầu tiên ở khu nội trú, hai đứa trẻ lớp 1 khóc vì nhớ nhà.

Các em đã được đưa tới trường sớm hơn để làm quen với môi trường mới, làm quen với tiếng Việt. Ban ngày, mọi thứ còn mới mẻ: lớp học, bạn bè, những dãy nhà cao tầng. Nhưng đến tối, khi không còn bố mẹ bên cạnh, hai đứa trẻ bắt đầu khóc.

Thầy Nguyễn Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Pa Tần - kể ban giám hiệu cùng giáo viên phải trực tiếp đến phòng dỗ dành. Sang ngày hôm sau, những đứa trẻ lại xuống sân, vào lớp, chơi cùng bạn bè. Vài ngày sau, nhịp sống mới dần trở nên quen thuộc.

Những ngày giữa tháng 9, khu trường đã đông tiếng trẻ.

Giờ ra chơi, từng nhóm học sinh chạy xuống khoảng sân rộng giữa các dãy nhà. Ở một góc sân, ba cô bé ngồi sát nhau trên chiếc xích đu, vừa đung đưa vừa cười về phía ống kính.

Bên cạnh, hai cậu bé chen nhau trên một chiếc xích đu khác. Trên các hành lang phía sau, những lá cờ đỏ được treo thành hàng.

Một khoảng sân khác được kẻ vạch thành nơi tập luyện. Hết giờ học, học sinh đứng thành từng hàng tập thể dục dưới chân dãy nhà ba tầng. Trong lớp, bàn ghế mới xếp ngay ngắn, màn hình tương tác được sử dụng trong tiết học. Những căn phòng từng xuất hiện trên bản thiết kế giờ đã có tiếng giảng bài, tiếng trẻ trả lời giáo viên.

Đời sống nội trú cũng được hình thành từ những việc nhỏ như thế.

Ở khu phòng ngủ, danh sách học sinh được dán ngay trước cửa. Bên trong là những dãy giường tầng, tủ đựng đồ. Giáo viên đi từng phòng kiểm tra, hướng dẫn học sinh sinh hoạt. Ngoài ban công, quần áo của các em được phơi kín trên những thanh ngang.

Thào A Tính cũng đã quen với nhịp sống ấy. Sau giờ học sáng, cậu bé trở về căn phòng có 8 học sinh. Trước giờ nghỉ trưa, Tính ra ban công thu những bộ quần áo đã phơi, mang vào phòng, xếp lại rồi cất gọn vào tủ của mình.

Chiều, em trở lại lớp. Tối ăn cơm cùng các bạn. Khoảng 19h30, thầy cô lại đưa những đứa trẻ lên lớp ôn bài. Đến khoảng 20h30, cả nhóm trở về khu nội trú chuẩn bị đi ngủ.

“Phải thực sự coi học sinh của mình như con của mình”, thầy Minh nói.

Theo thầy, với nhiều học sinh nhỏ tuổi, giáo viên không chỉ dạy chữ. Các em phải được hướng dẫn từ chuyện ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân đến cách sử dụng đồ dùng, giữ gìn phòng ở, đi lại và giao tiếp. Có những việc phải chỉ “từng li từng tí” cho đến khi trẻ quen với nếp sống tập thể.

Nhà trường vì thế tổ chức giáo viên trực, quản lý giờ tự học, giờ ăn, ngủ và sinh hoạt; riêng học sinh lớp 1 và những em lần đầu ở nội trú được chú ý nhiều hơn.

Sau những ngày đầu còn khóc vì nhớ bố mẹ, hai học sinh lớp 1 mà thầy Minh kể đã dần hòa vào cuộc sống chung. Các em có bạn cùng phòng, có những anh chị lớn hơn và có thầy cô ở bên.

Còn Thào A Tính, cậu bé từng gắn với hành trình 26km đến trường, giờ đã biết mình ngủ ở chiếc giường nào, quần áo được cất ở đâu và buổi tối mấy giờ phải trở lại lớp.

Quãng đường 26km từ nhà Tính đến trường vẫn còn nguyên giữa núi rừng Pa Tần. Nhưng từ năm học này, ở cuối quãng đường ấy đã có một nơi để cậu bé ở lại.

Nhưng từ năm học này, ở cuối quãng đường ấy đã có một nơi để cậu bé ở lại, học tập và lớn lên cùng những người bạn.

Trong thư gửi ngành giáo dục nhân dịp khai giảng năm học 2026-2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh các cấp ủy, chính quyền và toàn xã hội cần tiếp tục đầu tư thiết thực cho giáo dục, nhất là ở những địa bàn khó khăn, để “nơi sinh ra hay hoàn cảnh gia đình không cản trở con đường học tập và tương lai của một con người”. 

Ở Pa Tần, với Tính và 1.065 người bạn của em, mong muốn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã bắt đầu từ một ngôi trường nơi biên giới.

Nội dung: Đoàn Bổng; Video: Đức Hoàng