Gói giải cứu nào cho nền kinh tế?

Bộ trưởng KH-ĐT đang đứng trước nhiệm vụ nặng nề khi là người chủ trì soạn thảo Chương trình phục hồi, phát triển gắn với nâng cao năng lực nội tại và tính tự chủ của nền kinh tế giai đoạn 2022-2023.

Chương trình này được thiết kế với liều lượng như thế nào để đủ tầm với đòi hỏi của thực tiễn, nhưng lại phải không gây bất ổn vĩ mô, đó là bài toán Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng băn khoăn với mục tiêu sao cho nền kinh tế không “lỡ nhịp” với thế giới.

Ít nhất, chương trình đó phải đáp ứng nhiều mục tiêu như phòng chống và kiểm soát dịch bệnh Covid-19; có giải pháp hỗ trợ khôi phục, thúc đẩy sản xuất kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp (DN), nhất là DN nhỏ và vừa, DN có khả năng khôi phục; cho người nghèo, người yếu thế, người lao động, nhất là trong khu vực dịch vụ, công nghiệp.

Và hơn nữa, chương trình đó phải có các giải pháp căn cơ đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng đến phát triển nhanh, bền vững hơn trong tương lai.

{keywords}
Hàng chục nghìn người dân từ TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai trở về miền Tây những ngày qua. Ảnh: Tùng Tin

Một chương trình đa mục tiêu và quy mô lớn như vậy là khẩn cấp và cần thiết để ứng phó với mức độ tàn khốc của dịch bệnh cũng như ngăn chặn rủi ro suy thoái kinh tế chưa từng có trong “lịch sử thống kê”.

Thế giới đang phục hồi

Theo IMF, nền kinh tế toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng 6% năm nay và 4,9% năm 2022. So với dự báo trước đó của định chế này hồi tháng 4, triển vọng kinh tế của các thị trường mới nổi, đặc biệt là ở châu Á, đã được điều chỉnh giảm do Covid-19 bùng phát. Ngược lại, dự báo tăng trưởng của các nước tiên tiến được điều chỉnh tăng lên do việc triển khai vắc xin diện rộng và những thay đổi trong chính sách hỗ trợ.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia trong khu vực như Thái Lan đã có những gói hỗ trợ lên đến 11,4% GDP, Malaysia 5,3% GDP.

Ở Thái Lan, chính phủ đã hỗ trợ các DN du lịch và lữ hành thông qua ưu đãi thuế và chương trình cho vay trị giá 4,8 tỉ USD. Ngân hàng Thái Lan cũng hỗ trợ các DN vừa và nhỏ vay khoản vay trị giá 15,9 tỉ USD. Chính phủ dành khoảng 12,7 tỉ USD cho các dự án phục hồi kinh tế và xã hội. Đây là những số liệu được TS Bùi Quang Tuấn, Viện Kinh tế Việt Nam tổng hợp.

Trong khi đó, chính phủ Nhật Bản phản ứng khá nhanh với các diễn biến phức tạp của tình hình đại dịch, với một loạt gói chính sách nhằm đảm bảo ổn định kinh tế - xã hội nói chung và thúc đẩy du lịch nói riêng. Đối với ngành du lịch, chính phủ và chính quyền địa phương đã thực hiện một số trợ cấp như phát động chiến dịch “Go To Travel” với ngân sách lên tới 1,7 nghìn tỷ yên (15,490 tỷ USD).

Gói hỗ trợ lọt thỏm

Những số liệu đó làm Bộ trưởng Dũng suy nghĩ. Ông tính toán, chính sách hỗ trợ của Việt Nam có quy mô khoảng 6,7 tỷ USD bao gồm chính sách tài khóa về thuế, phí, lệ phí và về tiền tệ với khoanh nợ, giãn nợ, gia hạn và giảm lãi suất các khoản vay... Nếu tính cả các khoản hỗ trợ qua các kênh khác như Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, các khoản miễn, giảm cước viễn thông, điện, nước, học phí, quy mô các gói hỗ trợ năm nay là khoảng 10,45 tỷ USD, tương đương 2,84% GDP.

{keywords}
Lãnh đạo TP.HCM trao quà cho người dân có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Như Sỹ

Ông Dũng tỏ ra băn khoăn khi tổ chức một cuộc tham vấn với các nhà kinh tế cuối tuần trước: “Mức hỗ trợ này vẫn là mức thấp. Các chính sách hỗ trợ vẫn chủ yếu nhằm giải quyết khó khăn ngắn hạn về tài chính của DN, người dân, chủ yếu tác động về phía cung của nền kinh tế; thiếu các giải pháp mang tính tổng thể, dài hạn, đồng bộ với nguồn lực đủ lớn để thúc đẩy quá trình phục hồi kinh tế gắn với cải cách cơ cấu, cải thiện năng lực cạnh tranh, sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc trong tương lai”.

Cấp cứu theo cách phi truyền thống

TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, nếu không có chương trình phục hồi thì rất khó đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của 2022-2024 sau khi liên tục 2 năm nay đã không đạt mục tiêu.

Ông cho rằng, so với giai đoạn 1999-2011, chính sách bây giờ tốt hơn nhiều. Lạm phát ổn định, tài chính tuy có rủi ro nhưng vẫn vững chắc, bội chi ngân sách và nợ công đã giảm nhiều so với GDP. Cán cân đối ngoại vẫn tốt, thị trường ngoại tệ cao gấp 4 lần thời kỳ trước.

“Dư địa chính sách nhỏ hay to, còn hay không do chúng ta tự quan niệm, đánh giá. Tôi cho rằng đến lúc này cần mạnh chi, nếu không chi là có tội. Không thể chi tiêu bủn xỉn như thời gian vừa rồi trong đại họa như thế này”, ông Cung nói.

“Giải pháp phải mạnh và ngay lập tức, cách thức ứng xử phải phi truyền thống chứ nếu cứ áp dụng hành chính tuần tự như vừa rồi thì rất khó với hoàn cảnh nước sôi lửa bỏng”, ông nói.

Gánh nặng lên tài khóa hay tiền tệ?

Một chuyên gia phân tích, tăng trưởng kinh tế quý III âm 6,17%. Kể từ năm 2000 khi ngành thống kê bắt đầu tính GDP theo quý, chưa bao giờ xảy ra tình trạng này.

Nguyên nhân chính gây ra tình trạng đó là đại dịch đợt 4 đánh trực diện vào các trung tâm kinh tế trọng điểm, nhất là TP.HCM và miền Đông Nam Bộ… dẫn đến phong tỏa diện quá rộng, kéo quá dài. Từ đó, bên cạnh gây đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa như quý II năm trước, thì quý III năm nay gây thêm đứt gãy chuỗi cung ứng lao động.

Đứt gãy chuỗi cung ứng lao động gây tác hại ghê gớm về kinh tế, nhưng khôi phục khó khăn và chậm hơn nhiều. Mấy hôm nay dịch bệnh có lắng xuống, các địa phương có nới lỏng giãn cách, mà người lao động tiếp tục bỏ về quê.

Tuy nhiên, chuyên gia này không ủng hộ dùng chính sách tiền tệ để cứu trợ kinh tế. Lý do là ở các nước, nguồn lực hỗ trợ DN và người dân là từ tài chính (thuế, phí..), từ ngân sách. Trong khi đó, ở ta là từ ngân hàng thương mại.

“Cả thế giới xem ngân hàng thương mại là đối tượng cần được hỗ trợ, cứu trợ, chứ không phải ngược lại như ta đang làm, bởi đây là lĩnh vực kinh doanh đầy rủi ro… Ta chọn ngân hàng thương mại làm đội quân xung kích đi cứu trợ DN là lầm lẫn”, ông nói.

Lấy kinh nghiệm xử lý vụ vỡ nợ Quỹ tín dụng nhân dân cuối những năm 1980, hay xử lý ngân hàng yếu kém cách đây chừng 1 thập kỷ với nhiều hệ lụy dai dẳng đến ngày nay, ông cho rằng, phải hết sức thận trọng trong việc sử dụng nguồn lực từ ngân hàng trong hỗ trợ DN bởi nguy cơ đối với một số ngân hàng thương mại vẫn đang rình rập.

“Vì thế, ngay từ bây giờ phải tính sát các kịch bản và phải xin tăng tỷ lệ bội chi ngân sách, tăng tỷ lệ nợ công, nợ Chính phủ… Phải là chính sách tài khóa”, ông nói. 

Tư Giang

Kinh nghiệm 20 nước: Dùng nợ công chi lớn cho dân, doanh nghiệp thời Covid

Kinh nghiệm 20 nước: Dùng nợ công chi lớn cho dân, doanh nghiệp thời Covid

20 nước, trong đó có Mỹ, Trung Quốc… dành nguồn lực ngân sách rất lớn được tăng cường bởi nợ công để chi cho người dân và doanh nghiệp khi có đại dịch.

tin nổi bật

Một kỷ nguyên hợp tác mới Việt Nam - Nhật Bản

“Hãy coi năm 2023 là năm đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới cho cả Nhật Bản và Việt Nam”, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama chia sẻ với Tuần Việt Nam.

Lời hiếm gặp của bộ trưởng và thách thức thoát ra để vượt lên

Áp lực, khó khăn những tháng cuối năm 2022 gia tăng; rủi ro, thách thức tới tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô rất lớn... Những ngôn từ hiếm gặp của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư cho thấy bộ máy phải cùng nỗ lực vươn lên đạt các mục tiêu phát triển.

Trách nhiệm, lòng tin và tử huyệt của nền kinh tế

Tại cuộc tọa đàm về trái phiếu doanh nghiệp tổ chức gần đây, có 2 phát ngôn tưởng là gây sốc của thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.

Tàu cao tốc 200, 300, 500 hay 1.000km/h?

Chúng ta đang đứng trước sự lựa chọn một tương lai quan trọng cho giao thông vận tải và cũng là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế...

Đặc phái viên Tổng thống Mỹ: Phát triển năng lượng sạch làm tăng hấp lực của Việt Nam

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ về khí hậu, ông John Kerry chia sẻ về sự hỗ trợ của Mỹ với Việt Nam trong quá trình chuyển đổi năng lượng.

Thiết lập thể chế trọng người tài, đưa đất nước sánh vai cường quốc

Đại hội Đảng 13 nêu: đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Nhân ngày Quốc khánh, Tuần Việt Nam trao đổi với TS Nguyễn Văn Đáng, Học viện CTQG Hồ Chí Minh về khát vọng hùng cường và vai trò người tài với sự phát triển.

Lao động chân tay xuất khẩu và 10 tỷ USD kiều hối

Mỗi năm, thu nhập của lao động Việt Nam ở nước ngoài bình quân đạt 200 triệu đồng, họ và các chuyên gia gửi về nước khoảng 10 tỷ USD, song chất lượng lao động chưa cao, tỷ lệ người có tay nghề còn thấp...

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Kiên định kiểm soát lạm phát dưới 4%

Chính phủ kiên định thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt mức khoảng 7%, kiểm soát lạm phát tăng dưới 4%, tăng trưởng tín dụng khoảng 14% trong năm nay dù có rất nhiều khó khăn và biến động.

Khi Bí thư Thành ủy TP.HCM cám ơn Thủ tướng

Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Văn Nên đã cám ơn Thủ tướng có chỉ đạo kịp thời, cụ thể, rõ ràng, giúp cho công trình trọng điểm của thành phố được triển khai và giải quyết được những vướng mắc vừa qua.

Những nghịch lý tăng trưởng

Tốc độ tăng trưởng kinh tế gia tăng và hàng loạt lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khởi sắc trong nửa đầu năm nay là điều thật sự đáng mừng, thể hiện kết quả sinh động, thuyết phục nhất của việc chuyển đổi trong chính sách chống Covid-19.

Lạm phát và lòng tin

Là phóng viên theo dõi vĩ mô, tôi thường tìm đọc những con số thống kê vì hơn mọi nhận định, đánh giá có thể thiên kiến, con số mới giúp bổ sung cái nhìn bao quát nhất.

3 hạt khô nẩy cây vàng, đặc sản Việt vươn ra thế giới thu chục nghìn tỷ

Từ 3 hạt vải của cụ Hoàng Văn Cơm đem về ươm trồng ở quê hương Thanh Hà, đến nay vải thiều vang danh thế giới, thành đặc sản gần chục nghìn tỷ.

Giảm thuế xăng dầu, dân chờ làn gió mát giữa nắng hè

Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu sau khi tham mưu điều chỉnh giảm thuế bảo vệ môi trường xuống mức sàn từ đầu tháng 8 đến cuối năm.