Chủ động phòng ngừa, ứng phó với an ninh phi truyền thống

Theo các chuyên gia nghiên cứu, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng mạnh, trên phạm vi rộng của các nguy cơ, thách thức, mối đe dọa an ninh phi truyền thống.

Báo cáo của Ban Kinh tế Trung ương cũng cho thấy, chỉ riêng hai năm 2020 - 2021 đại dịch Covid-19 đã làm Việt Nam thiệt hại hơn 500.000 tỷ đồng. Các nguy cơ, thách thức, mối đe dọa Aan ninh phi truyền thống hiện hữu ngày càng rõ nét hơn và tác động trực tiếp đến mọi lĩnh vực từ kinh tế, xã hội, văn hóa đến quốc phòng, an ninh. Biểu hiện rõ ràng nhất của an ninh phi truyền thống trong thời gian vừa qua là những hậu quả do "Đại dịch Covid-19" đem lại. an ninh phi truyền thống tại các khu công nghiệp trong thời gian chống dịch Covid-19 và phục hồi sau dịch là vấn đề rất nóng, cũng thể hiện phần nào một khía cạnh của an ninh phi truyền thống trong tình hình hiện nay.

Các nguy cơ, thách thức, mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam đang có những biến đổi theo chiều hướng bất lợi hơn đối với cuộc sống con người, thách thức sự phát triển bền vững của đất nước.

An ninh và phát triển bền vững luôn gắn chặt với nhau

Tại tọa đàm "An ninh phi truyền thống và thách thức đặt ra" vừa được tổ chức hôm 18/10, dưới lăng kính của một nhà Khoa học An ninh, Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội nhìn nhận về an ninh phi truyền thống như sau: 

Trong xã hội, hai vấn đề là an ninh và phát triển bền vững luôn gắn chặt với nhau. Với mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam, đều có quan niệm về an ninh riêng của mình.

Đối với Việt Nam, Luật An ninh quốc gia 2004 đã quy định an ninh quốc gia là sự phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và theo quan điểm hiện nay, chúng ta gọi đây là vấn đề an ninh truyền thống.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, có nhiều rất nhiều vấn đề chúng ta gọi là an ninh phi truyền thống, tác động bằng các mối đe dọa phi quân sự, làm cho một đất nước hoặc một quốc gia, thậm chí một khu vực của thế giới không an toàn, không vững bền.

Những vấn đề thuộc về an ninh phi truyền thống như thế thực chất làm mất ổn định của xã hội hoặc quốc gia từ những mối đe dọa phi quân sự, ví dụ như an ninh kinh tế, an ninh môi trường, an ninh nguồn nước, an ninh mạng hoặc là an ninh năng lượng, an ninh lương thực, v.v…

Chúng ta có thể nhận diện ngoài những vấn đề xác định là an ninh truyền thống là an ninh quân sự, an ninh chính trị thì tất cả những mối đe dọa, những vấn đề làm cho nền kinh tế phát triển không bền vững, môi trường sống xã hội không an toàn, rồi vấn đề lương thực không được đảm bảo, du lịch không được phát triển tốt để phục vụ cho người dân…, theo Luật An ninh quốc gia 2004, chúng ta đều gọi đó là phạm trù an ninh phi truyền thống. Như vậy, có thể nói vấn đề an ninh phi truyền thống rất rộng trong cuộc sống xã hội hiện đại ngày nay mà đại dịch COVID-19 vừa qua là một trong những ví dụ điển hình.

Nói về phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, an ninh truyền thống nói chung thì có thể chúng ta xem xét dưới 4 góc độ. Góc độ đầu tiên là phải có hệ thống chính sách pháp luật tương đối tốt, hoàn chỉnh, giúp cho các cơ quan chức năng của Nhà nước có thể kiểm soát được mối đe dọa  này, trong đó có mối đe dọa an ninh phi truyền thống.

Vấn đề thứ hai, đó là Nghị quyết XIII của Đảng nhấn mạnh tăng cường năng cao năng lực về quản trị quốc gia. Trong lĩnh vực an ninh phi truyền thống, có khái niệm quản trị an ninh phi truyền thống, tức là làm thế nào chúng ta kiểm soát tốt được mối đe dọa nhỏ ban đầu để không phát triển thành khủng hoảng, thảm họa. Nói ví dụ điển hình là nếu có một đám cháy, chúng ta phải dập đám cháy ngay từ đầu, không để bùng phát thành những thảm họa cháy lớn. Nếu như chúng ta ngăn ngừa được ngay từ đầu sẽ góp phần ngăn ngừa nó chuyển hóa. Trong khoa học an ninh phi truyền thống, có vấn đề là rất nhiều thế lực thù địch lợi dụng vấn đề an ninh phi truyền thống chuyển hóa thành các vấn đề an ninh truyền thống, vấn đề chính trị. Cho nên chúng ta phải ngăn ngừa ngay từ đầu. Như đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hay nói là đất nước chúng ta cần an ninh chủ động, phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.

Còn hai biện pháp quan trọng nữa sau này tôi sẽ có đề xuất sau. Nhưng biện pháp rất quan trọng là chúng ta phải ngăn ngừa ngay từ đầu, ngay từ nhỏ để không phát triển thành vấn đề lớn.

Phải chủ động phòng ngừa, ứng phó 

Để giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống, quản trị an ninh phi truyền thống, cũng giống như giải quyết mối đe dọa về an ninh truyền thống, giải quyết mối đe dọa an ninh phi truyền thống cũng có rất nhiều biện pháp. Vấn đề đầu tiên là chúng ta phải có đầy đủ và càng ngày càng hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước… để chúng ta phòng ngừa ứng phó trong lĩnh vực này.

Vấn đề thứ hai là như Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII có nêu, phải tăng cường ứng phó trong vấn đề này; hay nói theo ngôn ngữ hiện đại là tăng cường quản trị quốc gia, quản trị an ninh phi truyền thống.

Vấn đề thứ ba là phải tăng cường đào tạo nguồn nhân lực. Chúng ta phải có nguồn nhân lực tốt. Trong những năm vừa rồi, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng như Trường Quản trị kinh doanh, Viện An ninh phi truyền thống của chúng tôi đã phối hợp với nhiều tỉnh ủy tổ chức tập huấn những kỹ năng, kiến thức về quản trị an ninh phi truyền thống cho đội ngũ cán bộ cốt cán. Ví dụ như Tỉnh ủy Quảng Ninh, Tỉnh ủy Sơn La, Tỉnh ủy Lạng Sơn; tới đây chúng tôi sẽ phối hợp với Tỉnh ủy Đồng Nai, Tỉnh ủy Khánh Hòa và Tỉnh ủy An Giang và nhiều địa phương khác.

Tập huấn này nói về những kỹ năng, những vấn đề chung của an ninh phi truyền thống, đặc biệt là những vấn đề an ninh phi truyền thống nổi lên của địa phương, để giúp đội ngũ cán bộ lãnh đạo cốt cán của tỉnh từ đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cho đến Bí thư huyện, Chủ tịch huyện, Giám đốc các sở, ban, ngành hiểu về những lĩnh vực này.

Ở đây chúng ta phải nói trong giáo dục quốc phòng an ninh của chúng ta hiện nay hầu như chưa nói về vấn đề an ninh phi truyền thống, những vấn đề mới như thế này. Chúng tôi có khuyến nghị rất mong Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Chính phủ có ý kiến chỉ đạo cho các bộ, ngành, cơ quan chức năng đưa chương trình tập huấn về quản trị an ninh phi truyền thống thành chương trình bắt buộc trong giáo dục quốc phòng an ninh và giáo dục khác cho các cơ quan Đảng, chính quyền, địa phương.

Một vấn đề nữa là phải đầu tư nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này. Vừa rồi Thủ tướng Chính phủ ban hành một chiến lược về phát triển, sáng tạo của đất nước cũng đề cập về vấn đề này. Có thể nói, ở nước ta,  nghiên cứu khoa học về an ninh phi truyền thống và quản trị an ninh phi truyền thống có từ lâu rồi.

Tôi nhớ từ đồng chí Thủ tướng Phạm Minh Chính hiện nay cho đến Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm và một số đồng chí đã đầu tư nghiên cứu từ cách đây 5-7 năm. Tuy nhiên cho đến thời điểm này, mới chỉ có 3 đề tài khoa học cấp Nhà nước nghiên cứu vấn đề chung, mang tính quan điểm chung của Đảng, Nhà nước về an ninh phi truyền thống. Chúng ta rất thiếu nghiên cứu chuyên sâu về các lĩnh vực, ví dụ như an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh môi trường.

Chúng tôi tính có khoảng 20 vấn đề an ninh phi truyền thống rất cần nghiên cứu chuyên sâu ở Việt Nam. Những nghiên cứu này có thể sẽ huy động cho các ngành, các cấp, các bộ ngành, trong đó Đại học Quốc gia Hà Nội cũng là một trong những mũi nhọn đi tiên phong. Ngoài ra chúng ta phải tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

tin nổi bật

Chủ tịch nước thăm Hàn Quốc - 'tuyết rơi đầu mùa sẽ có khách quý đến thăm nhà'

Chuyến thăm của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc diễn ra đúng thời điểm Hàn Quốc có tuyết rơi đầu mùa mang ý nghĩa rất lớn bởi người Hàn Quốc có câu ngạn ngữ: "khi tuyết rơi đầu mùa thì chúng ta sẽ có khách quý đến thăm nhà".

Hợp tác quốc tế để huy động tài chính xanh phục vụ tăng trưởng bền vững

Bên cạnh dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, Việt Nam đang đẩy mạnh thu hút nguồn tài chính xanh và nguồn vốn từ các quỹ đầu tư nhằm phục vụ cơ cấu lại nền kinh tế, với trọng tâm là cơ cấu lại các doanh nghiệp nhà nước.

Đào tạo nghề, tạo việc làm ngày càng khẳng định vai trò trong giảm nghèo bền vững

Trong chương trình MTQG giảm nghèo giai đoạn 2021 – 2025, nội dung về đào tạo nghề và giải quyết việc làm được thiết kế thành một dự án riêng là dự án số 4, có mục tiêu, lộ trình và các chỉ tiêu cụ thể.

Bình Phước chung sức xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu

Năm 2022, phong trào xây dựng nông thôn mới tiếp tục được tỉnh Bình Phước triển khai sâu rộng, đồng bộ, với nội dung phong phú, hình thức đa dạng.

Khát vọng quốc gia phát triển vào năm 2045

Đất nước ta có một lịch sử lâu dài và rõ ràng sự phát triển đến ngày nay không thể không nói đến vai trò của những khát vọng. Đến Đại hội 13 của Đảng là khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển thu nhập cao vào năm 2045.

Phát huy sức mạnh nội sinh để xây dựng, phát triển đất nước

MTTQ và các tổ chức chính trị-xã hội đã có nhiều nỗ lực trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần tạo nên nguồn sức mạnh nội sinh to lớn, mạnh mẽ,

Tập hợp, đoàn kết nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế-xã hội

Đảng đoàn đã chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức tuyên truyền, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 23-NQ/TW thành một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn hệ thống Mặt trận và các đoàn thể chính trị xã hội trên phạm vi cả nước.

Động lực mạnh mẽ thúc đẩy thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

10 năm qua, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đã nỗ lực phấn đấu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 8 Khóa XI và đạt được những kết quả quan trọng.

Ấn tượng lực lượng Cảnh sát cơ động kỵ binh trấn áp tội phạm

Đoàn Cảnh sát cơ động kỵ binh là lực lượng mới, được biên chế cho Bộ tư lệnh Cảnh sát cơ động (Bộ Công an) từ ngày 15/1/2020.

Khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, vì một Việt Nam hùng cường

Trước đây, lòng yêu nước thể hiện bằng ý chí quyết tâm giữ nước. Ngày nay, điều đó vẫn còn nguyên giá trị nhưng khác trước là làm sao xây dựng đất nước hùng cường để có thể sánh vai với các nước phát triển trên thế giới.

Phát huy nguồn lực tôn giáo trong xây dựng bảo vệ Tổ quốc

Lần đầu tiên chúng ta đưa vào văn kiện Đại hội Đảng khẳng định nguồn lực của tôn giáo và chỉ rất rõ, đó là phát huy nguồn lực tôn giáo trong xây dựng bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đời sống ở khu dân cư.

Chuyến bay mang thông điệp hãy tôn trọng phụ nữ và trẻ em

Trên hai chuyến bay từ Hà Nội tới TP.HCM và Singapore, hành khách được tặng những chiếc ghim cài áo là những bông hoa hồng màu cam kèm với ruy băng màu trắng, thể hiện cam kết hành động chấm dứt mọi hình thức bạo lực với phụ nữ và trẻ em.

Việt Nam - Uganda: Quyết tâm tăng cường hợp tác kinh tế

Chủ tịch nước và Tổng thống Uganda khẳng định quyết tâm tăng cường hợp tác kinh tế, nâng cao kim ngạch thương mại song phương tương xứng với quan hệ chính trị tốt đẹp, với quy mô thị trường gần 150 triệu dân của hai nền kinh tế.

Lực lượng vũ trang Bình Dương: Phát huy truyền thống anh hùng, thi đua hoàn thành nhiệm vụ

Ra đời từ phong trào Cách mạng tháng Tám đến Nam Bộ kháng chiến, lực lượng vũ trang tỉnh Bình Dương không ngừng lớn mạnh, luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Củng cố ‘lưới đa tầng’ an sinh xã hội để không ai bị bỏ lại phía sau

Bản chất của ASXH là tạo ra lưới an toàn gồm nhiều tầng, nhiều lớp cho tất cả các thành viên xã hội trong trường hợp bị giảm, bị mất thu nhập hay gặp phải những rủi ro khác.