"Văn hóa soi đường cho quốc dân đi"

Ngày 24/11/1946, tại Hà Nội, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được triệu tập. Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc Hội nghị. Người chỉ rõ: Văn hóa phải hướng dẫn quốc dân thực hiện Độc lập, Tự cường và Tự chủ.

{keywords}
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, vai trò của văn hóa đã được khẳng định ở một tầm nhìn mới, rộng và toàn diện hơn, không chỉ dừng lại ở hai lĩnh vực kinh tế và xã hội. Ảnh: Cầu Cần Thơ 

Ngày 24/11/1946, khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa còn non trẻ đang phải đối phó thù trong, giặc ngoài, Đảng ta, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, đã tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc Hội nghị. Người chỉ rõ: Văn hóa phải hướng dẫn quốc dân thực hiện Độc lập, Tự cường và Tự chủ. Đây chính là kim chỉ nam xuyên suốt mọi hoạt động của ngành văn hóa và thông tin. Người nêu nhiệm vụ của văn hoá mới là, phải lấy hạnh phúc của đồng bào, sự nghiệp đấu tranh của dân tộc làm nội dung phản ánh, đồng thời phải tiếp thu những kinh nghiệm của văn hoá xưa và nay để xây dựng nền văn hoá mới Việt Nam với ba tính chất: dân tộc, khoa học, đại chúng.

Người nêu rõ vị trí, ảnh hưởng của văn hoá nghệ thuật trong việc giáo dục thế hệ trẻ, xây dựng con người Việt Nam yêu nước, độc lập, tự cường, tự chủ. Người kêu gọi các nhà văn hoá Việt Nam “hãy chú ý đặc biệt đến nhi đồng”.

Báo Cứu Quốc số 416 ra ngày 25-11-1946 đã đăng tường thuật như sau:

“Hà nội, 24-11-1946: Hội nghị văn hóa toàn quốc họp phiên khai mạc sáng nay vào hồi 9 giờ tại Nhà hát lớn.

Tới dự có Cụ Hồ, Chủ tịch Chính phủ, Cụ chủ tịch Ủy ban thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn và mấy vị bộ trưởng. Các đại biểu, các nhà văn hóa toàn quốc có hơn 200 vị gồm cả Trung Nam Bắc. Hồ Chủ tịch đọc diễn văn khai mạc...Hồ Chủ tịch khiêm tốn nói rằng, Người sẽ chỉ nói đến văn hóa theo ý kiến và quan điểm của Người. Hồ Chủ tịch thiết tha mong muốn nền văn hóa mới của nước nhà lấy hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cơ sở.

... Theo ý Người thì Tây phương hay Đông phương có cái gì tốt, ta học lấy để tạo ra một nền văn hoá Việt Nam. Nghĩa là lấy kinh nghiệm tốt của văn hóa xưa và văn hóa nay, trau dồi cho văn hóa Việt Nam thật có tinh thần thuần tuý Việt Nam để hợp với tinh thần dân chủ.

Hồ Chủ tịch nói thêm rằng văn hóa có liên lạc với chính trị rất là mật thiết. Phải làm thế nào cho văn hoá vào sâu trong tâm lý của quốc dân, nghĩa là văn hoá phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ.... Đồng thời văn hoá phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích mình.

Với xã hội, văn hoá phải làm thế nào cho mỗi người dân Việt Nam từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn bà, ai cũng hiểu cái nhiệm vụ của mình và biết hưởng cái hạnh phúc của mình nên được hưởng.

Để kết luận, Người nói: Tôi mong chúng ta đem văn hoá lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ”.

(Nguyên văn bài phát biểu 40 phút của Bác nay không lưu được, chỉ có trên tường thuật của báo Cứu Quốc- PV).

Tròn 75 năm kể từ đó, Đảng ta đã bổ sung, điều chỉnh, phát triển và từng bước hoàn thiện quan điểm cơ bản về văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới. Nhiều luận điểm mới đã được xác định.

Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII - 1998) về văn hóa nêu quan điểm: Văn hóa “vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội”. Đó là quan điểm mới (so với trước đó). Song, tổng kết thực tiễn gần 20 năm đổi mới, trong Nghị quyết Trung ương 33 (khóa XI - 2014) đã thay đổi một cụm từ trong quan điểm trên, Văn hóa “là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước”. Vai trò của văn hóa đã được khẳng định ở một tầm nhìn mới, rộng và toàn diện hơn, không chỉ dừng lại ở hai lĩnh vực kinh tế và xã hội.

Có thể thấy, cùng với chính trị và kinh tế, văn hoá Việt Nam giữ một vai trò và vị trí trọng yếu trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt, hiện nay sau gần bốn thập kỷ đổi mới toàn diện, đồng bộ, đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiên đại hoá và hội nhập quốc tế.

Yêu cầu to lớn và nhiệm vụ nặng nề đó đòi hỏi chúng ta tiếp tục hoạch định phương hướng vừa mang ý nghĩa chiến lược vừa có ý nghĩa cấp bách nhằm xây dựng nền văn hoá Việt Nam ngang tầm công cuộc phát triển đất nước nhanh và bền vững, trong tầm nhìn tới năm 2045.

Doãn Hợp

tin nổi bật

Bảo tháp Mandala Tây Thiên lắng đọng trong lễ mừng Phật đản sinh

Tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên (Tam Đảo Vĩnh Phúc) lễ mừng ngày Khánh đản của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni được tổ chức trong nội tự khuôn viên ngôi Bảo tháp thiêng quý.

Độc đáo nghi lễ cúng Then của đồng bào Thái trắng ở Mường So

Nghi thức Lễ cúng Then thể hiện đời sống tâm linh của đồng bào Thái trắng ở khu vực Mường So, Khổng Lào, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu với đất trời.

Chiêm bái Chùa Lôi Âm

Dịp Tết Nguyên đán hàng năm, chùa Lôi Âm (phường Đại Yên, TP Hạ Long, Quảng Ninh) đón hàng nghìn du khách tới vãn cảnh và chiêm bái mỗi ngày.

Lễ cầu nguyện quốc thái dân an tại Yên Tử

Sáng ngày 10/2 (tức mùng 10 Tết Nhâm Dần), tại danh thắng Yên Tử, lễ dâng hương cầu nguyện quốc thái dân an đã được tổ chức.

Chủ tịch nước xuống đồng cày ruộng ở lễ Tịch điền

Trong bộ quần áo nâu, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thực hiện nghi thức xuống đồng, cày ruộng đầu năm trong lễ hội Tịch điền.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dâng hương tại Hoàng thành Thăng Long

Sáng nay, mùng 4 Tết, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đến dâng hương tưởng nhớ các bậc hiền tài có công với đất nước tại Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long, Thủ đô Hà Nội.

Tổng kết hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, ông Từ, nhà Sư

Các ông Từ, phụ Từ, nhà Sư luôn nêu cao ý thức trách nhiệm, hoàn thành tốt nhiệm vụ đèn nhang, phụng thờ hương khói Tổ tiên, tích cực tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về Di tích lịch sử Đền Hùng.

Độc đáo Hội thi giã bánh dày ở vùng cao Mù Cang Chải

Với người Kinh, bánh Chưng là biểu tượng cho Tết, cho trái đất vuông tròn đầy đủ, còn với người Mông bánh dày là biểu tượng cho tình yêu, sự thủy chung son sắt của trai gái người Mông, bánh dày còn tượng trưng cho Mặt trăng, Mặt trời.

Độc đáo các nghi lễ trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt

Theo truyền thống, “Tống cựu nghinh tân” vốn nghĩa là đưa cái cũ đi, đón cái mới đến, thường được chuẩn bị từ sau khi tiễn ông Táo về trời.

Tục treo tranh ngày Tết của người Việt vì tâm linh, vì ước vọng

Trải qua hàng bao nhiêu thế kỷ, cho tới nay, tục treo tranh ngày Tết của người Việt vẫn được giữ gìn và phát huy với tinh thần dân tộc, với cái thú vui tao nhã nhưng cũng mang một ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Hội quán của người Hoa: Chiếc cầu văn hóa quan trọng

Hội quán của người Hoa đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa, liên kết cộng đồng, nơi gặp gỡ giao lưu, bàn việc làm ăn. Hội quán là một thành tố quan trọng trong đời sống của người Hoa.

Chu Văn An: Thầy giáo có đức nghiệp mẫu mực của muôn đời

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Chu Văn An "tính cương nghị, thẳng thắn, sửa mình trong sạch, không cầu lợi lộc". Ông ở nhà đọc sách, học vấn tinh thông, nổi tiếng gần xa, "học trò đầy cửa, thường có kẻ đỗ đại khoa".

Những sắc màu văn hóa tinh túy của đồng bào các dân tộc tỉnh Lai Châu

Đám cưới độc đáo của người dân tộc Giáy ở Lai Châu được tái hiện sinh động trên sân khấu 'Rực rỡ sắc màu Lai Châu”. 

Tưởng nhớ vị Đại danh y nổi tiếng của Việt Nam

Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được tổ chức vào ngày Rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm nhằm tưởng nhớ vị Đại danh y nổi tiếng của Việt Nam.

Đắk Lắk cấp trang phục truyền thống cho các buôn đồng bào DTTS

Việc cấp chiêng và trang phục truyền thống là nhằm khích lệ, động viên tinh thần đối với nghệ nhân đánh chiêng, biểu diễn cồng chiêng, nâng cao ý thức trách nhiệm, gìn giữ di sản văn hóa cồng chiêng.